logo logo
  • تاریخ انتشار:‌ 1395/08/11 - 12:00 ق.ظ
  • چاپ
زيارت، بهترين راه براي مصون سازي جوامع است

زیارت، بهترین راه برای مصون سازی جوامع است

روزنامه قدس در صفحه معارف در گفت و گو با عبدالحسین خسروپناه به بررسی آداب اربعین پرداخت و نوشت: امروز یكی از راه های ارتباطی كشورها با یكدیگر دیپلماسی سیاسی است اما فراتر از این نوع ارتباط، دیپلماسی زیارت است.

در این گفت و گو كه در شماره دوشنبه 10 آبان 1395 خورشیدی با ریس موسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ایران، انتشار یافت، می خوانیم: بنا بر گفته برخی كارشناسان، دیپلماسی زیارت به نسبت دیپلماسی سیاسی كه دولتی، سطحی و سست است؛ مردمی، عمیق، مستحكم و ریشه‎دار است. در دنیای حاضر یكی از بسترهای تعالی روحی انسان آموزه‌های ائمه معصومین (علیهم‎السلام)است كه بی ‌تردید اهل بیت (علیهم‎السلام) و امامزادگان واسطه‎ های فیض‌ های الهی برای همه بشریت هستند و زیارت آن‌ها نیز بستری برای این تعالی روحی خواهد بود، ‎چرا كه جوامع اسلامی می ‎توانند اختلافات خود را در پرتوی زیارت این بزرگان در قالب دیپلماسی زیارت به وحدت تبدیل كنند.

همچنین در این راستا عنوان می ‌شود اماكن متبركه شیعی دارای ویژگی ‌های مشتركی هستند كه از آن جمله می ‌توان به رسالت هدایت‌ گری، اداره مردمی، داشتن باورهای عمیق تاریخی، برخورداری از ارادت مردمی، فرامرزی بودن و برخورداری از تنوع اقلیمی و فرهنگی اشاره كرد. از این رو دیپلماسی زیارت كه جهان شمول و مستحكم است تفاوت زیادی با دیپلماسی ‌های رایج سیاسی دارد، بنابراین زیارت یكی از بهترین راه‎ های مصون ‎سازی جوامع اسلامی است؛ از این رو با توجه به ایامی كه در آن به سر می ‎بریم سراغ عبدالحسین خسروپناه، رئیس مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ایران رفتیم و گفت‌وگوی كوتاهی در این ‌باره با وی داشتیم.

**بفرمایید مؤلفه‎ها و شاخص ‌هایی كه زائر از كشور مبدأ باید رعایت كند و آن مواردی كه مردم كشور یا شهر مقصد ملزم به رعایت آن هستند، چیست؟
اصولاً زمانی كه فردی از كشوری به كشور دیگر سفر می كند چه سفر زیارتی باشد و چه سیاحتی یا علمی باشد غالباً همان گونه كه باید به قوانین كشور خود (مبدأ) احترام بگذارد باید در كشور مقصد نیز بر اساس قوانین آنجا رفتار كند.

هر كشور به طور طبیعی یك سلسله قوانین برای حفظ نظم و امنیت خود دارد كه به آن‌ها پایبند است به طور نمونه وقتی قرار است كسی برای زیارت و تشرف به حرمین مطهر مشرف شود باید به دنبال گذرنامه و ویزا باشد و مراحل قانونی را طی كند و نباید به بهانه زیارت امامان معصوم (علیهم‎السلام) قوانین را زیرپا گذاشت؛ همچنین توجه به این نكته كه در زیارت رعایت مقررات الزامی‎ است ما را مكلف به رعایت قوانین می‌ كند.

گاهی‌اوقات شنیده می ‌شود بعضی از افراد كه از عاشقان اباعبدالله الحسین (علیه‎السلام) هستند برای رسیدن به مقصد و زیارت این امام همام و دیگر معصومین (علیهم‎السلام) در كشور عراق به شكل قاچاق و غیرقانونی از مرز عبور می كنند كه شایسته این سفر زیارتی نیست و به این ترتیب فرد مذكور گناهی دو چندان مرتكب شده است، هم اینكه برای قوانین كشور خود احترام قایل نشده است و هم قوانین كشور عراق را رعایت نكرده است. اگر فرد منصفانه نگاه كند هم خلاف شرع كاری را انجام داده و هم خلاف عرف معمول جوامع بشری حركت كرده است.

اگر در این میان اتفاقی برای افراد رخ دهد كسی مسؤول آن نبوده و خودشان بیشتر از همه متضرر می ‎شوند. ممكن است در این راه خلاف شرع و عرف كشورها دچار آسیب‎های جسمی، روحی و مالی شوند كه گاهی‌اوقات جبران ناپذیر است و با این گونه رفتارها و برخوردها دیگر جایی برای دفاع از فرد از سوی مسؤولان رسمی و دولتی كشور باقی نمی ‌ماند. از این رو لازم است برای حفظ روابط حسنه بین كشورها افراد به قوانین یكدیگر احترام بگذارند و خود را ملزم به رعایت آن ‌ها كنند.

در خصوص زیارت اربعین حسینی ضمن رعایت قوانین كشور ایران و عراق از سوی زائران، در دین مبین اسلام و مذهب تشیع یك سلسله آداب و رسوم معنوی روایت شده است كه زائر باید آن‌ها را به جا آورد. در ابتدای حركت خود باید توجه داشته باشد قرار است به محضر بزرگان و ائمه اطهار (علیهم‎السلام) تشرف پیدا كند و زمانی كه برای این زیارت نیت می‌كند، به لحاظ روحی و روانی باید خود را آماده كند و با تواضع، فروتنی و طهارت خاصی به درگاه این بزرگان دینی تقریب پیدا كند. نباید سفرهای زیارتی مثل سفر اربعین برای زیارت ابا‎عبدالله الحسین (علیه‎السلام) عادتی و تنها برای تبلیغات باشد.

البته به طور قطع اثر تبلیغاتی زیارت اربعین بسیار محرز است بویژه برای دشمنان تشیع و اسلام كه با زیارت اهل بیت (علیهم‎السلام) مخالفت می‌ كنند كسانی امثال وهابی‎ ها، تكفیری‎ ها و سلفی‎ ها كه مانع انجام این امور می ‎شوند.

راهپیمایی اربعین و زیارت امام حسین (علیه‎السلام) یك حركت نمادین و تبلیغاتی تأثیرگذار است. راهپیمایی اربعین باید كاركردی برای خود زائر نیز داشته باشد بنابراین نیت حركت‎ كننده به سوی حرم مطهر امام (علیه‎السلام) باید به قصد قربت باشد منظور این است كه انگیزه انسان در انجام عبادت تنها اطاعت از فرمان خداوند و نزدیكی به پروردگار عالم باشد. به این ترتیب در زیارت اربعین این قصد قربت می تواند به لحاظ روحی و روانی برای زائر بسیار تربیت‌كننده و تأثیرگذار باشد.

**الزامات زیارت چیست؟
رعایت قوانین و مقررات از سوی فرد میهمان و نیز محبت و مهمان‎نوازی از سوی كشور مقصد در راستای خدمات‎ رسانی حقوقی و مردمی بوده كه به صورت خودجوش نیز انجام می‌ شود.

**در كلام وحی در مورد زیارت چه تأكیدهایی وجود دارد؟
در این ‎باره یك مثال ملموس از پیامبر خدا حضرت یعقوب (علیه‎السلام) بزنم؛ هنگامی كه به ایشان خبر می ‎رسد كه یوسف نبی (علیه‌السلام) زنده است - درست است كه او فرزند حضرت یعقوب (علیه‎السلام) بوده اما به مقام ولایت نایل شده بود و حتی بر پدرش نیز ولایت پیدا می‌ كند - حضرت یعقوب (علیه‎السلام) تصمیم می‎ گیرد به زیارت ولی زمان خودش یعنی حضرت یوسف (علیه‎السلام) مشرف شود. این نمونه‎ای از زیارت در بین بزرگان دینی است كه از آن‌ ها زیاد در تاریخ ادیان الهی دیده می‌ شود.

در منابع شیعی و اهل سنت، روایت ‎های فراوانی درباره مراسم زیارت و آدابی كه پیش از آن باید رعایت كرد و سپس به زیارت مشرف شد وجود دارد؛ این مسأله را به طور مفصل در كتاب «جریان ‎شناسی ضدفرهنگ ‎ها» توضیح داده ‎ام. در این كتاب درباره جریان‎ های فرهنگی معارض با فرهنگ ناب محمدی (صلی‎الله علیه و آله و سلم) همچون تصوف فرقه ‎ای، معنویت‎ های نوظهور، شیطان‎ پرستی، وهابیت، فمینیسم، بهاییت، ابتذال فرهنگی، فراماسونری، ناسیونالیسم، موسیقی‎گرایی و انجمن حجتیه همگی تبیین و تحلیل شده است و در بخش وهابیت، روایات مربوط به زیارت به طور مفصل تشریح و توضیح داده شده است كه علاقه ‎مندان به این موضوع می ‎توانند به این كتاب مراجعه و برای آگاهی بیشتر از امور مربوط به زیارت آن را مطالعه كنند.

 

مطالب مشابه