ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


عاشورا و نوآوری

چاپ
سلام بر تو، اى حسين!... تو تاريخ را به حركت درآوردى و زبان زمان را به سرودن حماسه‏هاى زيباى ايثار و جهاد و شهادت گشودى. لحظه لحظة تاريخ را عاشورا ساختى و جاى جاى سرزمين‏ها را كربلا... تو كلاس فشردة تاريخى. كربلاى تو، مصاف نيست‏، منظومة بزرگ هستى است، طواف است. پايان سخن، پايان من است. تو انتهایی ندارى

یحیی جهانگیری سهروردی

حسن باقی‌زاده

سلام بر تو، اى حسين!... تو تاريخ را به حركت درآوردى و زبان زمان را به سرودن حماسه‏هاى زيباى ايثار و جهاد و شهادت گشودى. لحظه لحظة تاريخ را عاشورا ساختى و جاى جاى سرزمين‏ها را كربلا... تو كلاس فشردة تاريخى. كربلاى تو، مصاف نيست‏، منظومة بزرگ هستى است، طواف است. پايان سخن، پايان من است. تو انتهایی ندارى...[1]

چرا سید الشهدا در مدینه نماند؟ چرا در مکه اقامت نگزید؟ چرا این همه مسافت پیمود؟ چرا؟ حرکت امام حسین7 از جنوب تا شمال سرزمین اسلامی، به دیگر تعبیر از نخستین پایتخت اسلام، مدینه تا دومین پایتخت اسلامی، کوفه[2] برای این بود که قیام تاریخی او، محصور به جغرافیای خاصی نباشد، زیرا قرار است این قسمت برجستة تاریخ برای همه و برای همیشه یک راهنما باشد هم در عرصة عمل و هم در حیطة نظر. از این جهت بود که پیامبر اعظم6 فرمودند: «ان الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاه؛ یعنی سید الشهدا [در عرصة نظر] چراغ هدایت و [در عرصه عمل] کشتی نجات است.[3]

آن حضرت این مسیر طولانی را پیمود آن هم نه به صورت انفرادی بلکه با کاروانی از زنان، دختران، جوانان، کودکان و... خواست برای تاریخ بماند که برای ساخت تمدن باید حرکت کرد نه یک منطقه اسلامی بلکه همه. امام هر عصر از همة جغرافیای اسلامی مطالبه حرکت و خیزش دارد نه فقط از مدینه یا کوفه. بعد همه باید به پا خیزند نه فقط پیران و نه فقط مردان. برای تداوم تمدن مدینةالنبی باید همه برخیزند دختران هم، جوانان هم، همه به سهم خود. لذا آن حضرت در مدینه و یا در مکه نماند. او می‌خواست همه‌جا، بوی ارزش‌های ناب محمدی بدهد.

ساخت تمدن اسلامی در نهضت خمینی نیز بسان نهضت حسینی، سرلوحه بود. امام خمینی1 در همان اوایل نهضت، گستره انقلاب اسلامی را، نه در جغرافیای ایران و حتی در حیطة جهان اسلام محدود نمی‌ساخت. بلکه در نگاه شریف ایشان، این انقلاب برای رهایی همة مستضعفان جهان به پا خاسته است. هم‌چنان که فرمود:

«مقصد این است که اسلام، احکام اسلام، احکام جهان‌گیر اسلام زنده بشود و پیاده بشود و همه در رفاه باشند و همه آزاد باشند، همه مستقل باشند.»[4]

انقلاب اسلامي فرآيندي است که تا تشکیل تمدن اسلامی، رفاه و آزادی همة مستضعفان باید در گسترش آن کوشید. ایشان انقلاب را در سه مرحلة: «حدوث»، «ثبوت»، و «صدور» ترسیم کرده‌ بودند.[5] مرحله سومی که انقلاب پیش روی دارد، ايجاد تمدن اسلامي است و طرح نظریه «صدور انقلاب» در راستای این مرحله می‌تواند تفسیر گردد. ايجاد تمدن اسلامي، هدف غايي انقلاب اسلامي است.

این همه تأکید بر ساخت تمدن اسلامی برای این بود که در ساحت تمدن، دانش، تولید می‌گردد و نوآوری و شکوفایی پدید می‌آید.

به سوی تمدن اسلامی

اگر دیروز، در سایه تمدن‌ها، علم تولید می‌شد در تمدن اسلام، بوعلی سینا و خوارزمی و علامه حلی‌ها رشد می‌کردند و ارسطو و افلاطون‌ها در دامن تمدن یونان، سربر می‌افراشتند، اینک این معادله معکوس شده است. دیگر این تمدن نیست که علم می‌سازد بلکه این دانش است که تمدن‌ها را می‌آفریند. اگر علم تجربی جدید، نبود هرگز تمدن معاصر صنعتی غرب، آفریده نمی‌شد. به تعبیر تافلر، این‌که علم است که قدرت می‌زاید و می‌فزاید.

تمدن غرب با پشتوانه علم سکولار می‌رود که یکه‌تاز عرصة جهانی گردد و تنها رقیب خود در این ماراتن را فرزندان اسلام می‌داند. از این روی، در صدد دور نگه داشتن فرزندان اسلام از تولید علم اسلامی‌اند. فرزانگان جهان اسلام، از این هجوم سخت نگرانند.

هم‌چنان‌که گفته شد، امروزه، معادله ساخت تمدن، معلول دانش است. جهان اسلام برای نشان دادن توان‌مندی‌های خود باید، ظرفیت‌های خود را به فعل برساند. رهبر انقلاب با درک این بایسته، چند سالی است که بر نهضت نرم‌افزاری و تولید علم اصرار داشته و بر ضرورت نوآوری به خاطر «اجتناب‌ناپذیر بودن تحولات در جوامع بشری»[6] تأکید دارند. و فرمودند: «با توقف در گذشته و نفی نوآوری نمی‌توان به جایی رسید... بنابراین تنها راه صحیح، باز گذاشتن راه نوآوری، آزاد فکری و آزاداندیشی و مدیریت این راه تحول‌آفرین است.»[7] و با نام‌گذاری امسال به سال نوآوری و شکوفایی، بر ضرورت این مسئله در این برهه از ایران معاصر صحه گذاشتند.

به جاست مبلغین با بیان بایسته‌های نوآوری در همة حوزه‌های علوم، جوانان را به پیمودن فرامین رهبری ترغیب دارند. این مقاله بر آن است با بهره‌گیری از مکتب عاشورا، عوامل و موانع نوآوری و شکوفایی، را بازگو کند.

اگر اجتهاد اسلامی، ظرفیت و توان کافی برای پاسخ‌گویی به همة نیازهای بشر را دارد. آن‌قدر این ظرفیت گسترده است که برخی نه تنها از علوم انسانی اسلامی که حتی از شیمی اسلامی، فیزیک اسلامی و... سخن می‌گویند. بی‌شک پیام اسلام، برای همة زمان‌ها تازه و مطبوع و برای همه انسان‌ها مفید و مطلوب است. آن‌چه که تا امروز در طول 1400 سال اسلامی به ما به میراث رسیده، تلاش‌های اندیشمندان بوده که در حوزه‌های مختلف علمی، ستاره‌ای را بر آسمان تمدن اسلامی، درخشانده‌اند  تا هم‌چنان این میراث پویا بماند. اینک وظیفة من و توست برای پویاسازی این تمدن! آیا وقت آن نرسیده که «بخش نانوشته وحی»[8] را کشف کرده و در همة علوم، رویکرد وحیانی را جاری سازیم. شاید بیان امام علی7 مبنی بر این‌که باید «درایت» کرد تا «روایت» اشاره‌ای به این بخش باشد؛ یعنی بیش از آن‌که در بخش مروی و نوشته دین تأمل کنید در بخش نانوشتة آن اندیشه ورزید. حضرت امیر7 می‌فرماید: «کونوا دراه ولا تکونوارواه فان رواه العلم کثیر و دراته قلیل»[9] امام صادق7 نیز می‌فرماید: «حدیث تدریه خیر من الف ترویه؛ حدیثی را بدانی بهتر است از هزار حدیث که روایت کنی.»[10] «علیکم بالدرایات لا بالروایات؛ بر شما باد به درایت، نه روایت.[11]

اعتماد به نفس

یکی از موانع نوآوری و شکوفایی، عدم اعتماد به نفس است. تبعاً باور به توان‌مندی‌های خویش، راز نوآوری است. اولین‌ مشکلی‌ که‌ جامعة‌ ایران و یا جهان‌ سوم‌ مبتلا به‌ آن‌ است‌ و شاید به توان‌ آن‌ را بزرگ‌ترین‌ مانع‌ نیز قلمداد کرد، فقدان‌ اعتماد به‌ نفس‌ و جرئت‌ نوآوری‌ است. رشد پر شتاب‌ و حیرت‌انگیز و اعجاب‌آور و ابهت‌زای علم‌ و دانش‌ در یک‌ سوی‌ جهان، سوی‌ دیگر جهان‌ را مرعوب‌ ساخته‌ است. جهان‌ سوم‌ و شرق‌ و جنوب‌ و از جمله‌ ایران، عملاً اعتماد به‌ نفس‌ ندارند، جرئت‌ نوآوری‌ ندارند و این‌ به‌ نظر آفت‌ بسیار بزرگی‌ است.[12] مبادا که خود را از انداختن در این دوئل هراس دهیم. غافل از این‌که روزی ما سرآمد علم و دانش بودیم. مگر یادمان رفته است که کتاب‌های ابن سینا و خوارزمی و رازی‌ها هم‌چنان از کتب مرجع در غرب می‌باشند.[13]

در مکتب عاشورا نباید به قلت عِده و عُده غمگین بود بلکه با اتکا به خدا، باید همّت بلند داشت. مگر نه آن است که هر روز عاشورا، هر روز کربلا و هر ماه محرم است. عاشورا موزه نیست که در تاریخ خلاصه شود بلکه روحی بود که در کالبد تاریخی شیعه دمیده شده تا بدان پویش و جوشش را ارمغان بخشد. آن‌قدر این نفخه پاک بود که حتی بعد از مدتی کوتاه، از محرم 61 چندین نهضت انقلاب شیعی را به‌پا‌خاستند. و در سده اخیر نیز، بزرگ‌ترین انقلاب تاریخ؛ یعنی انقلاب خمینی1 نیز هم‌چنان ناشی از آن نفخه روحانی بود. در هشت سال دفاع مقدس نیز، بسیج آن همه نیرو، آن هم با آن همه اخلاص، تنها با دمش نفخة عاشورایی ممکن بود. مگر بنی‌صدر نبود که اسم عملیات‌ها را از اسامی ایران باستان وام گرفت، چرا پیروزی حاصل نشد؟ زیرا آن‌چه به ایرانی، حلاوت و حرارت می‌دهد یاد حسین7 است و بس. ذکر سیدالشهدا هم‌چنان هوای تازه در کالبد انسان می‌دمد. این بار در کربلای امروزین، می‌توان با مدد گرفتن از آن، باز جوان ایرانی را به ساخت تمدن جهانی فراخواند. برخی دنیای امروز را دنیای بحران اراده‌ها می‌نامند. شاید بی‌جهت نبود که نامزد پیروز انتخابات آمریکا از این اهرم در انتخابات بهره برد. عنوان نماهنگ انتخاباتی او این بود: «آری ما می‌توانیم».[14] عاشورا یک دهه کارگاه آموزش تقویت اراده است. اراده بر پیروزی، اراده بر نه گفتن بر دشمن!

گویی باز عاشورا است و هر یک از فرزندان مسلم7، علی‌اکبر حسین7 و قاسم بن حسن7 در مصاف دشمنی پر زرق و برق صف کشیده‌اند. ولی هیچ یک، هراسی به دل راه نمی‌دهند. لختی در چشمان حسینش نگاه کرده و خود می‌خواند از برق چشمان سالار شهیدان که او چشم به راه دوخته است، چشم به راه حضور اسلام در تمام عرصه هستی است، چشم به راه تمدن اسلامی و بی‌درنگ این مطالبه را انجام می‌دهند و لبخند رضایت و خرسندی را به رخسارة حسین7 می‌نشانند.

یادمان باشد هنوز هم از آن گلوی بریده، فریاد «هل من ناصر» می‌آید. آن روز در جبهه نظامی امروز در جهاد فرهنگی و علمی.

در عاشوراست که جوان می‌فهمد، کم بودن مهم نیست بلکه عمل به وظیفه و نتیجه مهم است. عاشوراییان کم بودند ولی عمل به وظیفه کردند و در نتیجه، پیروزی دنیا و عقبا به آن‌ها رسید. از این روی حضرت زینب3 برآیند حادثه کربلا را چیزی جز زیبایی نمی‌شمارد. «ما رأیت الا جمیلا» آن‌چه دیدیم، جز پیش‌آمدی زیبا نبود.[15] هنگامی که امام سجاد7 در دارالامارة کوفه مورد تهدید عبیدالله واقع می‌شود، می‌فرماید: آیا ما را از کشتن می‌ترسانی و حال آن که شهادت کرامت ماست.[16]

سپرها سینه‏‌ها هستند

شرابی نیست، خوابی نیست

كنار آب می‏جنگیم و آبی نیست

به پاس پاكی ایمان ز ناپاكان كافر، داد می‌گیریم

تمام دشت را یك‌بار

به زیر هیبت فریاد می‌گیریم

و پیروزی از آن ماست

چه با رفتن، چه با ماندن...

استقامت علمی در مقابل دشمن، راز ماندگاری دنیای اسلام است. بیایید دوباره این آیه را بخوانیم. «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ؛[17] پس همان‌گونه كه دستور يافته‏اى به همراه هر كه با تو توبه كرده ايستادگى كن!

احساس نیاز

دومین مانع نوآوری و شکوفایی، عدم احساس نیاز است. انسان آن‌گاه به تکاپو می‌افتد که احساس نیاز کند احساس‌ غنای‌ کاذب،‌ از مشکلات دنیای اسلام است. ما چون‌ از افکار، علوم و اندیشه‌های‌ وارداتی‌ اشباع‌ می‌شویم، احساس‌ نیاز نمی‌کنیم. گاهی‌ در فناوری‌ بعضی‌ کشورهای‌ نفت‌‌خیز می‌گویند چه‌ ضرورتی‌ دارد ما فناوری‌ پیشرفته‌ و جدید وارد و یا ایجاد کنیم، غربی‌ها زحمت‌ می‌کشند و عمر آن‌ها تلف‌ می‌شود و نهایتاً حاصل‌ رنج‌ و زحمت‌ آن‌ها را ما می‌آوریم‌ این‌جا و استفاده‌ می‌کنیم‌ و این‌ حالت، موجب‌ تنبلی‌ ذهن‌ شده‌ است. امنیت‌ کاذبی‌ که‌ در حوزه‌های‌ علوم‌ انسانی‌ و دینی‌ در حال‌ ظاهر شدن‌ است‌ و این‌ حالت‌ آسودگی‌ خاطر از نداشتن‌ رقیب، به‌ ما یک‌ آرامشی‌ داده‌ است‌ که‌ خیلی‌ زیان‌بار بوده‌ است. تا زمانی‌ که جامعه‌ای،‌ احساس‌ خطر نکند، تکان‌ نخورده‌ و حرکتی‌ نخواهد کرد.[18]

یکی از علل خروج امام7 ، احساس نیاز جامعه به آن قیام بود. در زيارت اربعين امام حسين7 مى‌خوانيم: «و بذل مهجته فيك، ليستنقذ عبادك من الجهاله و حيره الضلاله». حسين7 خون قلب خود را در راه تو بذل كرد تا بندگانت را از جهالت و حيرت گمراهى برهاند. چنان احساس نیاز کرد که نه جان، حتی آبروی خود را به کف گذاشت. این را نه حسین7 به تنهایی بلکه همة یاران عاشورایی او نیز احساس کرده بودند که آن‌ها هم افزون بر جان، آبروی خود را فدای این درک خود کردند: «اصحاب الحسین الذین بذلو مهجهم دون الحسین7»[19].

کسی که در مکتب عاشوراست باید نیاز جامعه را شناسایی کند. درد بشر امروز دوری از وحی است، زیرا هر نسخه‌پیچی به نیازهای او بدون وحی، پاسخی درست نخواهد بود. بشر دنبال علم دینی است.

علم دینی

چنان‌که گفتیم باید علوم را از غربال وحی گذراند. هر چند علم سکولار، به بشر آسایش به ارمغان آورد ولی بی‌همراهی این علوم و تکنولوژی به اخلاق و دین، آرامش را از آنان زدود. وجود هزاران نهاد بین‌المللی دغدغه‌مند صلح، اخلاق و دین، پدید آمدن چندین دین جدید در غرب و... همه نشان از بازگشت بشر به دین و اخلاق است. اما باز بشر راه را تشخیص نداده است؛ زیرا نه دین مسیحیت و نه ادیان جدید، این توانایی را ندارند که پاسخ‌گوی همة نیازهای فردی و اجتماعی بشر باشند. ولی پیام محمد بن عبدالله6 هنوز طروات و تازگی دارد. چرا که او پیامبری است برای همه و برای همیشه.

حضور جوان ایرانی در مراسم عاشورایی، فضای ذهنی او را دینی می‌کند. این موجب می‌شود که این جوان دانشی دینی تولید کند، تکنولوژیی ابداع کند که هم آسایش بیاورد و هم آرامش. افزون بر این حضور در مجالس حسینی، و بازخوانی تراژدی عاشورا، این جوان را می‌آموزد که دانشمندان بی‌دینی چون شریح، نهایت غبار بر روی حقیقت خواهند کشید. لازمة ساخت تمدن اسلامی تولید علم دینی در همة عرصه‌هاست. تمدنی که همة شهر و همة شهروندانش، در قامت اسلامی ظاهر می‌شوند.

انتظار فرج

دولت مهدوی، دولتی است که همة شئون برخاسته از آیین محمدی6 است. از معماری گرفته تا رفتار شهروندی، همه دینی است. بی‌شک آن انقلاب بزرگ یک حادثه انفجاری نیست. بلکه در روایات آمده است که باید برای تحقق آن دولت منتظران بکوشند. اساساً انتظار؛ یعنی تلاش برای تحقق آن آرمان‌شهر. چرا که در برخی روایات، انتظار را «عمل» دانسته‌اند.[20] اگر انتظار یک وظیفه و افضل اعمال است، و اگر انتظار یک رویکرد انفعالی نیست، بلکه یک راهبرد رو به جلو و پویاست. و اگر فرج نیازمند تمهید و مقدمه‌سازی است، این مهم در لسان روایات بر عهدة ایرانیان[21] نهاده شده است. اساساً منتظران مصلح، باید مسلح به سلاح اصلاح جهانی باشند.

امروز چشم جهان به ایران اسلامی است. بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، نشانه‌های تحقق این پدیده را نمایان می‌دید:

«امروز قدرت ایرانی و قدرت اسلام در ایران به طوری است که توجه همه ملت‏های ضعیف را به خودش معطوف کرده است و اسلام در سرتاسر دنيا صادر شد، از اين سياه‏هاي عزيزي كه در آمريكا هستند و تا آفريقا و تا شوروي و همه جا، نور اسلام تابيده است و توجه مردم به اسلام شده است.»[22]

برای تحقق، کامل این آروزی امام راحل، باید کوشید.

اهمیت زمان

جوانی که با حسین بن علی7 انیس است باری که چشمانش بر این فراز دعای عارفانه عرفه او می‌افتد که می‌فرماید: «لم تخرجنی لرأفتک بی و لطفک لی و احسانک إلی فی دوله ائمه الکفر... لکنک اخرجتنی للذی سبق لی من الهدی»[23] این؛ یعنی همه زمان‌ها یکی نیست. در روایات هم هست که از پنج چیز پرسیده می‌شود: یکی عمر و یکی هم جوانی. با این‌که جوانی بخشی از عمر است ولی به طور جداگانه آورده شده است، چرا که این بخش از عمر ویژگی خاص خود را دارد. باید در دهه محرم جوانی عاشورا بداند که چه باید انجام دهد؟ سهم او در نوآوری چیست؟

حتی ساعاتی که بر جوان ایرانی می‌گذرد با ساعاتی که بر جوان دیگر کشورها می‌گذرد یک‌سان نیست، چرا که تکلیف تمهید ظهور، بر عهده ماست. چشم جهانی به ما دوخته شده است. حکومتی که حاصل عمر فقیهی یگانه و خون جوانان برومند است باید برای الگو شدن کارآمدی خود را به اثبات برساند و این در گرو نوآوری است.

تمهید ظهور، پاسخ‌گویی به چشم‌های دوخته شده به ایران، اقدام به ساخت تمدن اسلامی، همه در گرو علم دینی است و این بر عهدة ایرانی مسلمان است و صد البته این خود عاشورا و کربلایی دیگر است. به قول شهید آوینی: «باب جهاد اصغر بسته شد، باب جهاد اکبر که باز است» و این؛ یعنی فریاد واقعی: «یا لیتنا کنا معکم فافوز فوزا عظیما».

از فواید یادآوری و تجلیل از عاشورای حسینی، الگوسازی است؛ یعنی ای مسلمان! تو هم می‌توانی صفحة تاریخ را دگرگون سازی. تو هم می‌توانی با دست خالی بر استکبار غالب شوی. تحریم معنا ندارد عطش را می‌توان تحمل کرد ولی یوغ ذلت را هرگز. صبر باید کرد و تلاش. چرا که آینده از آن ماست. اگر تو تمدن بسازی، فردا در آن، افرادی بر می‌خیزند که دشمن را در کوچه‌های کوفه به ذلت می‌کشند. آری تنها تو برخیز!

امام صادق7 می‌فرماید: «کونوا لنا زینا و لا تکونوا علینا شینا؛ مایة زینت و آبروی ما باشید نه مایه بدنامی ما.»[24] آیا سزاست دست نیاز علمی و فن‌آوری به سوی دشمنانی که ما را تحقیر می‌کنند، دراز کنیم؟ مگر خون خدا نفرمود که: مثل من با مثل یزید بیعت نمی‌کند؛ یعنی هر کس در مرام من باشد، زیر سلطة مرام یزیدیان نمی‌رود.

به امید تمدن اسلامی تمهیدگر ظهور

 

 

[1]. خط خون. موسوى گرمارودى. با ویرایش.

[2]. در روایات، پایتخت حضرت مهدی4 شهر کوفه بیان شده است. ضمناً کوفه پایتخت حکومت سراسر عدل علی بن ابی‌طالب7 نیز بود که دومین پایتخت جهان اسلام تا آن زمان به حساب می‌آمد.

[3]. برگرفته از مقدمه کتاب، علامه آیةالله جوادی آملی، شکوفایی عقل در نهضت حسینی.

[4]. مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى1 ، «صدور انقلاب از ديدگاه امام خمينى»، تبيان، دفتر ششم، چ اول، تابستان 1374، ص31.

[5]. برای تحلیل و تفصیل بیشتر این نظریه به طور مستوفی به بخش صدور انقلاب، در کتاب مسجد مجازی از نویسنده که به همّت دفتر مطالعات و پژوهش‌های امور مساجد، به زودی نشر می‌یابد مراجعه فرمائید.

[6]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دومین روز از سفر به استان سمنان در جمع دانشگاهیان.

[7]. همان.

[8]. تعبیری از علامه فرزانه حضرت آیةالله العظمی جوادی آملی.

[9]. بحارالأنوار، ج2، ص184، ح5.

[10]. همان.

[11]. همان.

[12]. موانع نقد و نوآوری، راه‌کارهای تولید اندیشه، در مصاحبه با علی اکبر رشاد، فصلنامه كتاب نقد، ش26، ص 259.

[13]. یحیی جهانگیری.

[14]. Yes we Can.

[15]. امام خمینی1 ، قیام عاشورا در کلام و پیام امام خمینی1 ، موسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی1 ، 1373، دوم، دفتر سوم، ص97.

[16]. «ابا القتل تهددنا فان کرامتنا الشهاده» محمد دشتی، فرهنگ سخنان امام حسین7، موسسة فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین7، قم، 1379، دوم، ص 165.

[17]. هود، آیة 112.

[18]. موانع نقد و نوآوری، راه‌کارهای تولید اندیشه، در مصاحبه با علی‌اکبر رشاد، فصلنامه كتاب نقد، ش26، ص 259.

[19]. فراز پایانی زیارت عاشورا.

[20]. افضل اعمال امتی، انتظار الفرج.

[21]. «یخرج ناس من المشرق یوطئون للمهدی یعنی سلطانه» البیان فی أخبار آخرالزمان، ص314.

[22]. صحیفه نور، ج 11، ص 266، پیام امام خمینی1 به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، 22/11/58.

[23]. فرازهای ابتدایی دعای عرفه: به خاطر مهر و لطف و احسانت به من، مرا در دوران پیشوایان کفر به دنیا نیاوردی،... مرا در روزگای به دنیا آوردی که پیش از من هدایت آمد که فراگیری آن را به من میسور نمودی و در این دوره مرا پرورش دادی.

[24]. بحار الأنوار، ج 65، ص 152.



منابع: ره توشه محرم
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها عاشورا، امام حسین

مطالب مشابه


1
اربعین عطش‎‎های پرپر
کاروان خاطرات، بازگشته است از جایی که چهل روز گذشته است از ماتم‎های سرخ، از عطش‎های پرپر شده است
 1395/04/27
2
پژوهشی در اربعین حسینی(علیه السلام)
محسن رنجبر. حضور اهل بیت(علیهم السلام) در اولین اربعین شهادت امام حسین(علیه السلام) بر سر مزار آن حضرت در کربلا از مسائلی است که در قرون اخیر برخی محققان شیعه درباره آن تشکیک کرده اند. در مقابل، برخی دیگر از اندیشمندان، درصدد رد این تشکیک و اثبات اربعین اول شده اند. این نوشتار ابتدا به دلایل منکران اربعین اول پرداخته و در ادامه به پاسخ گویی آن ها می پردازد، سپس با استفاده از قراین و شواهد دیگر، دیدگاه موافقان اربعین اول را تأیید می کند.
 1395/04/27
3
تحقیقی در باره اربعین حسینی
مسئله اربعین سید الشهداء(علیه السلام) و این که آیا خاندان آن حضرت پس از رهایی از اسارت یزید قصد عزیمت به کربلا را داشته و نیز آیا توانسته اند در آن روز به زیارت آن مضجع شریف نایل آیند و مرقد مطهرش را زیارت کنند، از جمله مسائلی است که از دیرباز صاحب نظران در باره آن اختلاف نظر داشته و هریک با استشهاد به ادله تاریخی برای اثبات یا نفی آن تلاش کرده اند
 1395/04/27

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات