ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


اربعین در فرهنگ اهل بیت (علیهم السلام)

چاپ
واژة «اربعین» در متون دینی و مجموعه‌های حدیثی از ارزش والایی برخوردار است. این واژه از اصطلاحات رایجی است که در متون اسلامی کاربردهای فراوانی دارد. در این نوشتار برخی از کاربردهای این واژة ارزشمند که در فرهنگ اسلامی به مناسبتهای گوناگون از آن یاد شده و گاهی پیامهای اخلاقی و دستورهای الهی با آن همراه شده است، تقدیم می‌شود.

 

1. شهادت چهل مؤمن

امام صادق(ع) فرمود: «هر گاه یکی از اهل ایمان بمیرد و بر جنازة او چهل نفر از مؤمنین حضور یابند و گواهی دهند که پروردگارا! ما به جز خوبی و نیکی از این شخص ندیده‌ایم و تو از ما داناتر هستی خداوند متعال می‌فرماید: من نیز شهادت شما را پذیرفتم و آنچه از بدیها و گناهان از او می‌دانستم که شما بی اطلاع بودید همه را بخشیدم».

در روایت دیگری از آن حضرت نقل شده است که در بنی اسرائیل عابدی بود که پیوسته به عبادت و راز و نیاز اشتغال داشت. خداوند متعال به حضرت داوود(ع) وحی فرستاد: ای داوود! این مرد فردی ریاکار و غیر مخلص است. هنگامی که او مُرد، حضرت داوود (ع) در تشییع جنازه‌اش حاضر نشد؛ اما چهل نفر از بنی اسرائیل حضور یافتند و در درگاه الهی به نیکی و خوبیهای ظاهری وی شهادت دادند و از خداوند طلب عفو و آمرزش برای وی نمودند. در هنگام غسل نیز چهل نفر دیگر چنین کردند و در هنگام دفن چهل نفر دیگر آمده بعد از گواهی به نیکمردی عابد از خداوند متعال آمرزش او را خوستار شدند. در آن حال خداوند به حضرت داوود(ع) الهام کرد که من او را به خاطر شهادت آن عده بخشیدم و اعمال بد و ریایی او را نادیده گرفتم.

2. دعا برای چهل مؤمن

پیشوای ششم یکی از مهم‌ترین عوامل استجابت دعا را تقدیم دیگر مؤمنین بر خود دانسته، می‌فرماید: «هر کس چهل نفر از مؤمنین را در دعا کردن بر خود مقدم بدارد، سپس حاجات خود را بطلبد، دعای او به اجابت خواهد رسید. آن حضرت تأکید می‌فرماید که اگر این گونه دعا کردن در نماز شب و بعد از آن باشد تاثیر بیشتری خواهد داشت. همچنین دعا کردن چهل مؤمن در قنوت نماز وتر در دل شبهای تار اجابت دعا را نزدیک‌تر و سریع‌تر می‌نماید.

3. دعای چهل نفره

دعا کردن همیشه خوب و یکی از سلاحهای مؤمن و وسیلة ارتباط با پروردگار عالمیان است. امام صادق(ع) می‌فرماید: اگر گروهی چهل نفره جمع شوند و خدای خویش را بخوانند، مطمئناً دعای آنان مستجاب خواهد شد و اگر چهل نفر نبودند گروه چهار نفره ده بار خدا را بخوانند که همین اثر را دارد و اگر بیش از یک نفر نباشد و چهل بار خدا را صدا بزند، خدای عزیز و جبار خواستة او را برآورده خواهد کرد.

4. آمرزش چهل گناه

حضرت باقر(ع) یکی از حقوق واجب مسلمانان بر همدیگر را حضور در تشییع جنازة آنان می‌شمارد و تاثیر معنوی این حضور را این چنین بیان می‌کند: «کسی که جنازه‌ای را از چهار طرف حمل کند، خداوند متعال چهل گناه کبیرة او را خواهد بخشید.»

5. چهل سالگی و هشدار به چهل ساله­ها 

اساساً افراد سعادتمند و کسانی که به دنبال خوشبختی و کمال هستند تا سن چهل سالگی در اعمال و رفتارشان نشانه‌های اصلاح پیدا می‌شود؛ اما اگر تا سن چهل سالگی تغییراتی در رفتارهای زشت و ناپسند آنان ایجاد نگردد بعد از آن اصلاح آنان مشکل خواهد بود. رسول گرامی اسلام(ص) در این زمینه به مسلمانان هشدار داده و فرموده است: «هنگامی که شخص به سن چهل سالگی پا می‌گذارد و کارهای نیک او از اعمال زشتش بیشتر نباشد، شیطان پیشانی او را بوسیده و می‌گوید: این چهره‌ای است که دیگر روی سعادت و خوشبختی را نخواهد دید.

امام زین العابدین(ع) نیز درباره چهل سالگی می­فرماید: «هر گاه شخص به سن چهل سالگی برسد فرشته‌ای از سوی خداوند در آسمان ندا می‌دهد که هنگام سفر نزدیک است. زاد و توشة سفر را مهیا کن. در گذشته هنگامی که فردی به چهل سالگی می‌رسید با نفس خود محاسبه می‌کرد.»

از رسول گرامی اسلام نقل است که خداوند فرشته‌ای را مامور کرده است تا در هر شب صدا بزند: «یا ابناه الاربعین ماذا اعددتم للقاء ربکم؛ ای کسانی که چهلمین بهار عمر خود را سپری می‌کنید! برای ملاقات با پروردگارتان چه چیزی آماده کرده‌اید؟!»

6. آثار چهل روز اخلاص

امام رضا(ع) از پیامبر گرامی اسلام(ص) چنین نقل فرمود: «هیچ بنده‌ای چهل روز اعمال خود را خالصانه به درگاه حضرت حق انجام نمی‌دهد، مگر اینکه خداوند متعال چشمه سارهای حکمت را از قلب او به زبانش جاری می‌سازد.»

7. چهل روز عزای مؤمن

رسول گرامی اسلام (ص) در سفارشهای خویش به جناب ابی ذر غفاری به اهمیت و جایگاه والای مؤمن در جهان اشاره کرده و فرموده است: «ای ابوذر! هنگامی که مؤمنی از دنیا می‌رود، زمین تا چهل روز برای فقدان او گریان و عزادار است». ممکن است منشأ مجالس اربعین برای اموات مؤمنین همین روایت نبوی باشد.

8. بعثت انبیاء در چهل سالگی

در روایت آمده است که اکثر انبیاء در چهل سالگی به رسالت مبعوث شده‌اند؛ همچنان که رسول گرامی اسلام(ص) نیز در چهل سالگی به رسالت مبعوث گردید.

9. حفظ چهل حدیث

حضرت رسول(ص) در زمینه پاسداری از فرهنگ و معارف اسلام می‌فرماید: «هر کس از امت من چهل حدیث از احادیث دینی مورد نیاز جامعه را حفظ کند، خداوند متعال او را در روز قیامت به عنوان فقیه و دانشمند محشور خواهد کرد».

10. آثار گناه تا چهل روز

آثار گناهانی که انسان مرتکب می‌شود تا چهل روز در روح و روان او باقی است. امام صادق(ع) فرمود: «کسی که از شراب و مسکرات حرام استفاده کند تا چهل روز نمازش پذیرفته نمی‌شود مگر اینکه حقیقتاً توبه کند».

11. حقوق همسایه

رسول گرامی اسلام به منظور سالم سازی و ایجاد رحیة اعتماد و اطمینان به همدیگر و همچنین تقویت وحدت و انس و الفت در جامعة اسلامی دربارة حدود همسایگی و رعایت حقوق آنان می‌فرماید: «تا چهل خانه از چهار سوی منزل یک مسلمان، از رو به رو، پشت سر، از سمت راست و از سمت چپ، همسایة یک مسلمان به شمار می‌آید.

12. چهل روز گریه بر امام حسین (ع)

امام صادق (ع) در روایتی به بیان گریه موجودات عالم بر سالار شهیدان پرداخته و به زراره می‌فرماید: ای زراره! آسمان چهل روز بر حسین (ع) خون گریه کرد. زمین چهل روز با تیره و تار شدن برای عزای آن حضرت گریست. خورشید با کسوف و سرخی خود چهل روز گریست و ملائکه الهی برای آن حضرت چهل روز گریستند.



منابع: برگرفته از: «اربعین در فرهنگ اهل بیت»، عبدالکریم پاک نیا، مبلغان، شماره 52، فروردین 1383
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها اربعین فرهنگ اهل بیت پاک نیا

مطالب مشابه


1
اربعین عطش‎‎های پرپر
کاروان خاطرات، بازگشته است از جایی که چهل روز گذشته است از ماتم‎های سرخ، از عطش‎های پرپر شده است
 1395/04/27
2
پژوهشی در اربعین حسینی(علیه السلام)
محسن رنجبر. حضور اهل بیت(علیهم السلام) در اولین اربعین شهادت امام حسین(علیه السلام) بر سر مزار آن حضرت در کربلا از مسائلی است که در قرون اخیر برخی محققان شیعه درباره آن تشکیک کرده اند. در مقابل، برخی دیگر از اندیشمندان، درصدد رد این تشکیک و اثبات اربعین اول شده اند. این نوشتار ابتدا به دلایل منکران اربعین اول پرداخته و در ادامه به پاسخ گویی آن ها می پردازد، سپس با استفاده از قراین و شواهد دیگر، دیدگاه موافقان اربعین اول را تأیید می کند.
 1395/04/27
3
تحقیقی در باره اربعین حسینی
مسئله اربعین سید الشهداء(علیه السلام) و این که آیا خاندان آن حضرت پس از رهایی از اسارت یزید قصد عزیمت به کربلا را داشته و نیز آیا توانسته اند در آن روز به زیارت آن مضجع شریف نایل آیند و مرقد مطهرش را زیارت کنند، از جمله مسائلی است که از دیرباز صاحب نظران در باره آن اختلاف نظر داشته و هریک با استشهاد به ادله تاریخی برای اثبات یا نفی آن تلاش کرده اند
 1395/04/27

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات