ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


آيت الله مصباح يزدي تاكيد كرد: لزوم بررسي و تحليل‌هاي روانشناسانه و جامعه‌شناسانه راهپيمايي اربعين

چاپ
رئيس موسسه آموزشي امام خميني(ره) گفت: اهميت زنده نگاه داشتن ياد و نام واقعه عاشورا و سوگواري سيدالشهدا عليه السلام بر كسي پوشيده نيست، بطوري كه همين راهپيمايي اربعين حسيني ريشه در كمال طلبي، رشد و تعالي انسان دارد.

آيت الله مصباح يزدي در ديدار شوراي علمي همايش ملي اربعين، با اشاره به اهميت عزاداري براي سالار شهيدان، اظهار داشت: در اواخر دوران ستم‌شاهي، روضه خواني از نگاه بسياري از افراد، يك مراسم خشك تلقي مي‌شد كه نوعي دعوت جامعه به اشك و عزاداري بود كه با تمدن عصر حاضر ناسازگار است، اما نهضت امام خميني(ره) و تأكيداتي كه ايشان بر حفظ عزاداري و تعبيرات بلند و عميقي كه در مورد محرم و صفر داشتند، تأثيرات قابل توجهي در جهت تصحيح اين نگاه در جامعه داشت.

آيت الله مصباح يزدي با بيان اين‌كه كشور ما، كشور سيدالشهدا (ع)، و انقلاب ما حسيني است، و هر چه داريم از امام حسين (ع) هست ادامه داد: بايد ببينيم چه بايد كرد كه اولا بيشتر از اين نعمت استفاده كنيم، و ثانيا چه تكليفي در برابر اين نعمت عظيم داريم.

ايشان، پيشرفت‌ها و توسعه‌هاي كمي و كيفي عزاداري‌ها كه درمحتواي نوحه‌هاي عزاداري نيز مشخص است، را موجب شكر بيشتر دانست و ادامه داد: متأسفانه از نظر علمي كمتر به اين مسائل پرداخته مي‌شود و تحقيقات كاملي در اين زمينه صورت نگرفته است، هر چند كارهايي شده است و مي‌توان امثال شهيد مطهري را در اين عرصه پيش قدم دانست.

استادحوزه علميه با اشاره به لزوم بررسي و تحليل‌هاي روانشناسانه و جامعه‌شناسانه در خصوص محبت مردم به امام حسين (ع) و كارهايي كه در اين راستا انجام مي‌دهند، مخصوصاً پياده روي اربعين، گفت: بايد از لحاظ علمي مشخص شود كه اين مراسم ازنظر روانشناسي فردي و اجتماعي چه جايگاهي دارد؛ چگونه مي‌شود كه انسان ها آداب و رسومي را به وجود مي‌آورند، و در كنار اين تحقيقات، مسائل مربوط به جوامع و چرايي تحقق وقايع عيني نيز مورد بررسي قرار مي گيرد.

وي با اشاره به فايده انجام چنين تحقيقات علمي اظهار داشت: مي‌توان نتايج به دست آمده را با آداب و رسومي كه دين،‌ آن‌ها را تشريع كرده، مقايسه كرد و تناسب آن‌ها را با هم سنجيد؛ زيرا در صورت تناسب و تطبيق داده‌ها، هم اين رسوم اتقان بيشتري مي‌يابد، و هم راه توسعه آن‌ها بهتر شناخته مي‌شود.

آيت الله مصباح يزدي جشن نوروز را به عنوان مثال مطرح كرده و اظهار داشت: چرايي پرداختن به جشن نوروز و حتي سرايت آن به كشورهاي ديگر قابل بررسي روانشناسانه و جامعه شناسانه است. در مجموع مي‌توان گفت، نوعي احساس در افراد وجود دارد كه در زندگي اجتماعي شكل جمعي مي‌يابد، وقتي چند نفر كاري را انجام دادند، از آنجا كه متناسب با احساس ديگران است، ديگران نيز پذيرفته و به همين طريق توسعه مي‌يابد و به صورت آداب و رسوم در مي‌آيد.

ايشان افزود: همه مسائل فرهنگي، تقريبا همين سير را دارند؛ آداب و رسوم نمادي از اشباع و رفع نيازي است كه در درون انسان‌ها وجود دارد؛ البته اين نيازها گاهي نياز به تفريح و رفاه است و گاهي نياز به اظهار اندوه است كه با گريه و مراسم عزاداري آن را اشباع مي‌كند.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم ادامه داد: در قضيه اربعين و امام حسين (ع) بايد ديد اين احساس نسبت به امام حسين (ع) از كجا پيدا شده است، زيرا احساس پديده اي است كه در اثر شناخت حاصل مي‌شود، و زمينه شناخت‌ها در فطرت آدمي وجود دارد.

وي در جمع بندي سخنان خود گفت: ريشه آداب و رسوم، رضايت نوعي احساسات و عواطف است كه بر اساس نوعي شناخت، شكل گرفته، شكوفا مي‌شود، و زمينه آن شناخت در فطرت آدمي وجود دارد؛ البته آداب و رسومي كه در مورد امام حسين (ع) وجود دارد، به شناخت‌هاي مذهبي بر مي‌گردد.

آيت الله مصباح يزدي با بيان اين‌كه انسان فطرتا طالب كمال و فضيلت انساني است، ادامه داد: براي رسيدن به آن كمال، عواملي مؤثر است و افرادي زمينه را فراهم كرده اند كه ما را به كمال برسانند. ما از آنجا كه كمال خود را دوست داريم، به كسي كه سبب شده تا زمينه رسيدن به كمال براي ما فراهم شود نيز محبت مي‌ورزيم، و در اثر دوست داشتن او، هر چه كه ما را به او نزديك كند را نيز دوست داريم. اين دوستي خود را در دو شاخه كلي نشان مي‌دهد كه يكي شادي و ديگري غم و اندوه است و البته هر كدام در جاي خودش مطلوب است.

ايشان با طرح اين سئوال كه آيا احساسات و عواطف به هر صورتي كه پديد آيد مطلوب است، يا بايد شكل و اندازه و مرز خاصي داشته باشد، پاسخ داد: في الجمله احساسات و عواطف، مرز نمي شناسد و رشد آن بستگي به شرايط و زمينه‌ها دارد؛ اما احساسات و عواطف بايد در پرتوي راهنمايي عقل باشد، يعني بايد با عقل مرز آنها را تعيين كرد. همان گونه كه فرد گرسنه، غذا را دوست دارد، اما عقل ميزان خوردن و وقت خوردن را مشخص مي‌كند كه خوردن بيش از آن يا كمتر از آن ضرر دارد.

آيت الله مصباح يزدي با بيان اين‌كه هر چند عقل انسان زمينه را براي شناخت كمال و جهت حركت در مسير كمال فراهم مي‌كند، اما نمي تواند همه چيز را درك كند، ادامه داد: از اين رو، دين به كمك عقل مي‌آيد و راه را مشخص مي‌كند.

ايشان افزود: از آنجا كه خود و كمال خود را دوست داريم، آنچه سبب رسيدن به كمال مي‌شود را نيز دوست داريم؛ لذا دين و عقل را دوست داريم؛ احساسات و عواطف همچون موتور محركه هستند كه انسان را به حركت به سمت كمال وا مي‌دارند، ولي در اينجا هم عقل و دين مرز آن را مشخص مي‌كنند.

آيت الله مصباح يزدي در جمع‌بندي سخنان خود اظهار داشت: آداب و رسوم از مقوله فرهنگ بوده، از احساسات و عواطف انسان برخاسته است كه بايد در چارچوب راهنمايي‌هاي عقل ارضا شوند، و از آن جا كه عقل نمي تواند همه چيز را بفهمد، بايد به دين رجوع كرد. حال كه دين مهمترين نقش را در رسيدن به تكامل آدمي دارد، بايد دين را از همه چيز بيشتر دوست داشته باشيم، و طبيعي است كه متعلق دين، يعني خدا و اولياي خدا را نيز بسيار بايد دوست داشت.

استاد حوزه علميه قم با بيان اين‌كه همانطور كه يك درخت براي رشد به آبياري متناوب نياز دارد، محبت مطلوب نيز به تقويت نياز دارد كه با انجام برخي كارها و آداب و رسوم تقويت مي‌شود. به عبارتي عقل، محبت و انجام آداب و رسوم، تأثيرات متقابلي در هم دارند؛ توضيح اينكه معرفت موجب محبت مي‌گردد، و محبت سبب مي‌شود ما به برخي كارها انس بگيريم، و از سوي ديگر، با انجام اين كارها، محبت بيشتر شده و به دنبال آن، كسب معرفت نيز صورت مي‌گيرد.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با بيان اين‌كه بايد ببينيم مطلوب فطري ما با احساسات ديني ما چه رابطه اي دارد و چه ميزان بايد وقت و نيروي خود را صرف عزا يا شادي كنيم تا آن عملي كه انجام مي‌دهيم در محبت ما تأثيرگذار باشد، ادامه داد: پس بحث علمي بايد نتيجه اي را به ما بدهد كه بفهميم از نظر علمي، اربعين چه جايگاهي دارد و چرا و براي چه پيدا شده است؟ چرا بايد براي امام حسين گريه كنيم؟ آيا او نياز دارد كه ما گريه كنيم و يا ما نيازمنديم؟ اگر گريه كرديم، طلبكار هستيم و يا بدهكار و مديون عظمت امام حسين (ع)؟

استاد حوزه سپس درمورد آفات و آسيب‌هاي چنين مراسمي هشدار داد و افزود: گاهي عالي ترين عامل تكامل به وسيله اي جهت درخواست‌هاي دنيوي و نيازهاي مادي قرار مي‌گيرد؛ مثلا فردي كه در پياده روي اربعين شركت كرده و مي‌تواند بالاترين فيوضات معنوي را از اين راه كسب كند، هدف خود را تنها درخواست برخي مسائل مالي و دنيوي قرار مي‌دهد!

آيت الله مصباح يزدي اظهار داشت: بررسي و روشن‌گري درباره جايگاه مراسم راهپيمايي اربعين در فرهنگ و زندگي ما، نقطه شروع و هدف آن، و آفات و تهديدهاي آن، زمينه اي براي انجام يك سلسله تحقيقات فراهم مي‌كند كه بايد گروه هايي به آن بپردازند.



منابع: روابط عمومي موسسه امام خميني(ره)
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها آيت الله مصباح يزدي- شوراي علمي همايش ملي اربعين - اربعین حسینی - معارف اسلامی

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات