ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


معرفت به اربعين بايد در عرصه زندگي بروز يابد

چاپ
ما آنچه كه از اربعين مي فهميم اين است كه بايد توجه به اصل زيارت كنيم. زيارت هم رابطه ي زائر با مزور است. آن رابطه معرفتي كه بايد از زائر نسبت به مزور اتفاق بيفتد، فقط يك جلوه احساس نيست، اين رابطه جلوه معرفتي مسئله است و اين معرفت حاصله بايد در عرصه زندگي بروز يابد.

 حسن صادقلو استاندار گلستان داراي مدرك دكتراي تاريخ در رشته روش شناسي تاريخ علم بوده و در پيشينه كاري خود، اثرات پژوهشي بسياري به ويژه در عرصه تاريخ علم دارد كه از جمله مي توان به تحقيق در تاريخ مورخان دوره معاصر، بررسي نسخ‎شناسي و مكاتب تاريخي، طرح ساماندهي مراكز تحقيقاتي كشور، تدوين دوره تاريخ اسلام و ده‎ها سخنراني در رشته‎هاي مرتبط علمي اشاره كرد. شايد به دليل همين سوابق علمي است كه پاسخي تخصصي به سوال ما در ارتباط با اربعين داد و ظرفيت هاي عظيم اين رويداد را به خوبي تشريح نمود.

همانطور كه استحضار داريد در چند روز آينده، جهان اسلام و جهان تشيع پذيراي اربعين است و به تبع آن فضاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي كشور اربعيني مي شود. نگاه شما به اربعين چگونه است و چه چشم اندازي براي آن ترسيم مي كنيد؟

مكتب حسين عليه السلام و دانشگاه حسين عليه السلام مكتب نجات بخش در تاريكي زمان و زمين است و احياي حق راهي جز راه امام حسين ندارد. اين اصل يك پيش بيني نيست بلكه يك پيش گويي هم هست. اينكه مي گوييم پيش بيني در اختيار و حدود بشر است اما پيش گويي دقيقاً آن چيزي است كه در اراده ي الهي است و با رمز و رموزي اين اراده و قدرت را به برخي بندگان خود مي دهد.

من برداشتم همين پيش بيني است كه به عنوان يك معيار پيروزي بر باطل، دارد خودش را به دنيا نشان مي دهد. آينده هم از آن همين راه است و در نتيجه هر چه در دل اين مكتب مي بينيد در همين خط توحيد است كه به جوهره ي اصلي آن يعني ايجاد نظام عدالت مدار جهاني حكومت حضرت مهدي (ع) است منتهي مي شود.

عاشورا فقط تاريخ نيست بلكه فلسفه تاريخ است

به اعتقاد من تمام حوادث عاشورا، كربلا و محرم همه ي آنها فقط يك تاريخ نيست بلكه يك فلسفه ي تاريخ است. نكاتي كه اتفاق افتاده از زاويه ي همين فلسفه ي تاريخ بايد به آن نگاه كنيم. اربعين هم به همين صورت است.

اربعين همان چهلم است. اين لفظ به مجرد حروفي داراي اصالت نيست. البته در متون قرآني و روايي، از اين عدد چهل يعني اربعين زياد استفاده شده است. حالا گاهي بحث مي شود كه خود اربعين كه به عنوان چهلم است اصالت دارد ؟

اگر به اين اصالت بدهيم به اعتقاد من به حروفيه نزديك مي شويم. اين نهضت حروفيه اصالت به عدد مي دهند و به اعتقاد من خيلي اعتبار ندارد بلكه آنچه كه در محتواي اين اربعين موجود است، اصالت دارد. موسي را گفتند چهل شبانه روز در طور بماند يا كسي كه از چهل گذشت و هدايت نشد ديگر به آن اميدي نبنديد يا اگر كسي چهل روز گوشت حيواني، نخورد مزاج او مشكل پيدا مي كند و از اين نكات به وفور مشاهده مي شود.

فلسفه شكل گيري اربعين، پيام رساني كربلاست

يكي از ارزشمندترين مباحث اربعين، همين اربعين تاريخي و عرفي است. فلسفه شكل گيري اربعين پيام رساني كربلاست و اگر غير از اين نگاه كنيم، همان نهضت حروفيه است كه ارتباط با اعداد را داراي اصالت مي داند.

پيام رساني هم از شروع كربلا اتفاق افتاد. آنجايي كه آمدند به امام حسين عليه السلام گفتند كه شما حالا كه خودتان مي خواهيد برويد چرا اهل بيت خود را با خود مي بريد؟ خيلي ها شايد از سر صدق و سوز و مهرباني مي گفتند اما انتها و حق مسئله و هدف مسئله را نمي شناختند و به جامعه ي هدف مسلط نبودند. به همين خاطر امام حسين عليه السلام فرمودند انَّ اللهَ شاءَ انْ يَراهُنَّ سَبايا خداوند دوست دارد خانواده ي من را در اسارت ببيند.

بزرگترين فلسفه ي اربعين بنيانگذاري زيارت است

اسارت زمينه حوادثي را در صحنه ايجاد كرد. عمده نقش آنها پيام رساني بود. يعني توانستند كربلا را از يك حادثه به مكتب تبديل كنند. يكي از محورهايي كه مكتب سازي كرد مسئله ي كربلا را، بحث اربعين بود. آنچه كه در متون تاريخي در اربعين داريم، خارج از اين بحث كه زيارت هست، كاري نداريم چون در اين مورد تعدد نظر وجود دارد. آنچه كه هست در بحث اربعين يك اصل بسيار پويا بنيانگذاري شده و اصالت اربعين بدين جهت است و آن بنيانگذاري زيارت است، بزرگترين فلسفه ي اربعين بنيانگذاري زيارت است.

زيارت رابطه عميق بين زائر و مزور است

زيارت مسئله ي عجيبي است، يعني يك رابطه ي عميقي بين زائر و مزور وجود دارد. دسته بندي دشمنان امام حسين عليه اسلام سه دسته است، گروه اول آن هايي هستند كه جسم امام حسين عليه السلام و يارانش را كشتند،

گروه دوم آن هايي كه سعي در حذف آثار ايشان داشتند و گروه سوم افرادي كه به دنبال مخدوش كردن چهره ي امام حسين عليه السلام بودند. بيشترين تلاش براي زدودن آثار توسط دشمنان اين بود كه اصل زيارت اتفاق نيفتد.

در تاريخ مي بينيم مخصوصا در دوران خلفاي عباسي آنقدر كه آنها نسبت به زيارت حساسيت نشان دادند به هيچ چيز ديگر حساسيت نشان ندادند. دقيقاً اينكه آثار و مرقد حضرت سيد الشهدا عليه السلام و ديگران را از بين مي بردند، به همين دليل بوده كه زيارت صورت نگيرد. به همين دليل است كه مفهوم اصل زيارت، مفهوم مهم در بحث اربعين است.

آنچه كه در متون شيخ مفيد و سايرين آمده است اولين زائر را جابر ابن عبدالله انصاري با عطيه آورده اند. حواستان باشد كه عطيه غلام نيست، عطيه دقيقاً يكي از فضلا و بزرگاني است كه در كنار جابر است ولي به دليل اين كه ضعف بينايي در جابر وجود دارد، وي را همراهي مي كند ولي هر دو براي يك چيزي آمدند. پس در بحث اربعين دقيقاً جابر بنيان گذاري زيارت مي كند و دقيقاً با روش هاي خاص خودش هم زيارت مي كند.

معرفت به اربعين بايد در عرصه زندگي بروز يابد

اينجاست كه ما آنچه كه از اربعين مي فهميم اين است كه بايد توجه به اصل زيارت كنيم. زيارت هم رابطه ي زائر با مزور است. آن رابطه ي معرفتي كه بايد از زائر نسبت به مزور اتفاق بيفتد . فقط يك جلوه ي احساس نيست، اين رابطه جلوه معرفتي مسئله است و اين معرفت حاصله بايد در عرصه زندگي بروز يابد.

در واقع هيچ ثروتي بالاتر از عمر نيست و بايد مديريت عمر كنيم. حر بن يزيد رياحي كسي است كه مديريت عمر كرد. ما مي آييم به نام اربعين، رابطه اي با مزور و امام حسين عليه اسلام و شهداي كربلا و اصحاب شهدا پيدا مي كنيم، ظرفيتي در زندگي ايجاد كنيم كه آن گونه باشيم.

اينكه سالانه اين زيارت تجديد مي شود به خاطر نسيان است كه با زيارت اين نسيان تجديد شود.

با تشكر از پاسخ جامع جنابعالي، اقداماتي كه امسال استان گلستان بنا دارد انجام دهد؛ از فرايند اعزام ، پذيرايي، تا زماني كه زائرين بازمي گردند به چه صورت است؟

بحمدلله امسال يك توفيقي وزارت كشور و به تبع آن استانداري ها پيدا كردند كه برخي از اقدامات اعزام را انجام دهند.تا مقطع كنوني حدود هفت جلسه ي اصلي از ستاد اربعين در استان را تشكيل داده ايم.
ظرفيتي كه براي ما در نظر گرفتند، ده هزار نفر است و بايد اين ده هزار نفر را مديريت كنيم. البته در سال گذشته، طبق گزارش ها، سيزده هزار و چهارصد و پنجاه نفر اعزام شدند كه پيش بيني مي شود امسال تا حدود پانزده هزار نفر از استان ما اعزام شوند.

آخرين خبرها حاكي از ثبت نام قريب به پنج هزار نفر است كه البته با توجه به فرصتي كه وجود دارد حتماً گسترش پيدا خواهد كرد.

ما وظيفه داريم كه هم در تسهيل ويزا و هم نسبت به بحث اعزام و اطلاع رساني هاي داخل و خارج از كشور را انجام دهيم و به تبع آن در صدديم مكاني را براي زائرين گلستاني پيش بيني كنيم، انشالله آنچه كه در مسئوليت ماست و در راستاي رفاه زائرين است، انجام دهيم.

همانطور كه اطلاع داريد بخش فرهنگي اربعين به كميته فرهنگي – آموزشي اربعين و بعثه مقام معظم رهبري واگذار شده است، حضرت عالي چه پيشنهاداتي در اين عرصه داريد؟

در بحث حج، حج در واقع 23 روز است كه يادآوري 23 سال پيامبري حضرت محمد(ص) است. از ديد ما حج يك فرصت است اگر مي خواهيم فرد حاجي شود، بايد تمام شرايط ايجاد اسلام در طول اين 23 سال و به تبع آن معارف اساسي اسلام را عرضه كنيم.

به سيره امام عليه السلام بپردازيم

در خصوص اربعين، عتبات عاليات هم اقيانوسي است. مسئله ي امام شناسي، معصوم شناسي و سيره شناسي. سيره اطلاعات شناسنامه اي نيست. گاهي در بحث امامان در اطلاعات شناسنامه اي متمركز مي شويم. اين اطلاعات يك ملزوم اوليه است. ديد من اين هست بايد به "سيره" بپردازيم. ما بايد امام را در ميدان عمل ترسيم كنيم. رسالت فرهنگي بايد در سيره ها متمركز شود و بايد به بهترين و جديدترين روش هاي فناورانه روز براي اين نسل، رونمايي شود و به دنبال آن مقتل.

به اعتقاد من از متون اساسي مقتلي از قرن دوم تا انتهاي هفتم هجري است. بقيه هم اگر به اين متون متشبث شده اند، مورد توجه قرار گرفته اند. مثلا كتاب نفس المهموم شيخ عباس قمي درست است كه مربوط به تاريخ معاصر است اما مستندات آن دقيقاً بر اساس متون دوم تا هفتم هجري است.

متن جايگزين مدح شود

در نتيجه يك پيشنهاد من اين است كه بايد يك سير مطالعاتي درست كنيم. اولين ويژگي سير مطالعاتي نسل بندي آن است. كودك، نوجوان، جوان، پير، بي سواد و با سواد همه طبقه بندي شده است. يك خلا در اين زمينه وجود دارد. موضوع بسيار حساس است. بايستي مدل بندي مخاطب صورت بگيرد و منابع اساسي سره از ناسره جدا شود، متن جايگزين مدح شود.

شما ببينيد در طبقه بندي آنچه كه براي اين جمعيت تهيه مي كنيد، مدح بر متن مي چربد و به همين خاطر، بسياري از مردم خلا اطلاعاتي دارند. اين ها گرفتاري هاي فعلي و آينده ي ما در حوزه ي معارف عاشورايي است.

در استان گلستان تعداد زيادي از هموطنان اهل سنت وجود دارند و به لطف خدا مي بينيم كه هر سال تعداد زيادي از اين عزيزان حضور گسترده اي در مراسم عاشورا و اربعين دارند. آيا براي آنان برنامه و اقدام خاصي تدارك ديده شده است؟

ببنييد اولا نسبت به برنامه ي براي اهل تسنن، خود اهل تسنن به دليل اعتقاداتشون نسبت به اهل بيت پيشتازي دارند. يعني اينجوري نيست كه بگوييم بايد نظام و دولت فكري كنند و با تفكر دولتي به صحنه بيايند. آنها هميشه در صحنه اند.

اگر گزارش هايي از داخل استان ما بگيريد، مي بينيد ما مراسمات متعدد و مختلفي داريم كه اهل تسنن خودشان نسبت به آن پيشتازند. مثلاً در بحث زيارت مشهد، اين ها خودشان دل در آنجا دارند و با يك احترام ويژه اي به زيارت مي آيند.

من بارها شاهد خرج دادن و گريه هاي آنها نسبت به اهل بيت عليهم السلام بوده ام. تعليماتي كه دارند،تعليمات و اعتقادات اهل بيتي است. شما برويد كتاب اشعار مختوم قلي نسبت به حضرت علي عليه السلام، امام رضا عليه السلام، امام حسين عليه السلام و امام زمان عليه السلام و نسبت به زشتي و پلشتي يزيد را ببنييد. ما بايد از ظرفيت اين اتصال ها استفاده كنيم كه انشالله اثرات خوبي در آينده داشته باشد.



منابع: حج
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها اربعین حسینی - ستاد مرکزی اربعین - صادقلو- استاندار- اربعين - گلستان

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات