ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


فرصت‌‌های پنهان راهپیمایی اربعین - حسن خجسته

چاپ
چندسالی است که راهپیمایی اربعین از غربت تاریخی درآمده و ایرانی‌ها نیز با عشق زایدالوصفی مشارکتی پرشور در آن دارند. این واقعه را نباید فقط در مسیر راهپیمایی دید

چکیده

چندسالی است که راهپیمایی اربعین از غربت تاریخی درآمده و ایرانی‌ها نیز با عشق زایدالوصفی مشارکتی پرشور در آن دارند. این واقعه را نباید فقط در مسیر راهپیمایی دید، بلکه از یک طرف ریشه در جان شیفته مردم به امام حسین(ع) و همة اصحاب کربلا دارد و از طرفی نماد جدیدی از قدرت نرم شیعه است که هم راه‌های سخت آیندة او را روی جوامع تحت ستم می‌گشاید. این مهم، ناشی از آثاری از این راهپیمایی مقدس است که ناپیدا، ولی اثبات‌پذیر است.

کلیدواژگان: راهپیمایی اربعین، ژئوپلتیک، مزیت رقابتی،‌هویت.

 

 

مقدمه

اربعین در فرهنگ شیعه نقش ویژه و کارکرد مهمی دارد. از طرفی خاطرة کربلا و عاشورا را بازآفرینی و پیوند مردم را با آن حماسة الهی مستحکم می‌کند و از طرف دیگر، باب جدیدی از نحوة زیارت شهدای کربلا به خصوص امام و سالار شهیدان را پیش رو قرار می‌دهد که دنیای دیگری از ایمان و ارادتمندان به پیشوای شهیدان را به آزمونی سخت، اما شیرین، فرامی‌خواند.

سنت پیاده روی روز اربعین حسینی بنا به اقوالی در زمان ائمه هدی به رغم ظلم و جور و خفقان حکام وقت انجام می‌شده است. در سال 61 قمری، عبدالله جابر انصاری، از یاران پیامبر(ص) و حضرت علی(ع)، نخستین کسی بوده که این کار را انجام داده است، اما بنیانگذار اصلی این حرکت، که تا کنون دوام دارد، کسی جز شیخ انصاری نیست. ایشان این حرکت را به منزلة رسم و نمادی برای شیعیان معرفی کرد، اما پس از مدتی به فراموشی سپرده شد. در نهایت، شیخ میرزا حسین نوری آن را دوباره احیا کرد که به منزلةرسم و سنتی نیکو در میان شیعیان نشر یافت. این عالم بزرگوار نخستین‌بار در عید قربان به پیاده‌وری از نجف تا کربلا اقدام کرد که سه روز در راه بود و حدود سی نفر از دوستان و اطرافیانش وی را همراهی می‌کردند. محدث نوری از آن پس تصمیم گرفت هر سال این کار را تکرار کند. ایشان آخرین بار در سال 1319 قمری پای پیاده به زیارت حرم اباعبدالله حسین (ع) مشرف شد.

این اقدام زمینه‌ساز پیاده‌روی بسیاری از عاشقان اهل بیت و امام حسین(ع) شد. برخی از علما و حتی مراجع تقلید نیز پای پیاده به کربلا سفر کردند. از جمله این افراد میرزا جوادآقا ملکی تبریزی یکی از مراحجع عالی قدر جهان تشیع است که بارها پای پیاده از عتبه علویه رهسپار عتبه حسینی شده است. ایشان دربارة مراقبه و بزرگداشت روز اربعین حسینی می‌گویند: به هر روی بر مراقبه کننده لازم است که بیستم صفر(اربعین) را برای خود روز حزن و ماتم قرار دهد و بکوشد امام شهید را در مراز حضرتش (ع) زیارت کند. هرچند فقط یک بار در همة عمرش باشد، چنان که حدیث شریف علامت‌های مؤن را پنج امر ذکر کرده است: پنجاه و یک رکعت نماز در شبانه‌روز، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست‌ کردن، پیشانی بر خاک گذاشتن و بلند بسم الله الرحمن الرحیم گفتن در نماز‌ها. امام صادق(ع) نیز دربارة ثواب زیارت امام حسین(ع) با پای پیاده می‌فرماید: کسی که پیاده به زیارت امام حسین(ع) برود، خداوند به هر قدمی که برمی‌دارد بالا می‌برد. وقتی به زیارت رفت، حق تعالی دو  فرشته را موکل او می‌فرماید که آنچه خیر از دهان او خارج می‌شود بنویسد و آنچه شر و بد است ننویسند و وقتی برگشت با او وداع می‌کند و به وی می‌گویند: ای ولی خدا! گناهانت آمرزیده شد و تو از افراد حزب خدا و رسول او و حزب اهل بیت رسولش هستی. به خدا قسم! هرگز تو آتش را به چشم نخواهی دید و آتش نیز هرگز تورا نخواهد دید و تو را طعمة خود نخواهد کرد. (جم نیوز 1394).

در راهپیمایی اربعین بسیاری از خصوصیات استثنایی و ارزش‌های ناب مشهود و ملموس است، مانند: هر قدم آن ثواب یک حج است، نشانة ایثار و فداکاری مؤمنان به یکدیگر، نمونه‌ای از رسم میهمان نوازی، نشانه‌ای از اخوب دینی، فرصتی برای تزکیه اخلاقی، وسیله‌آی برای تقرب الهی هرچه سریع‌تر و بهتر، و... اما برخی از ارزش‌ها، که ناشی از این تجمع تاریخ ساز نادر است، به دلایلی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و بازنمایی آن به خوبی صورت نمی‌گیرد،‌اینها فرصت‌ةای برآمده از این راهپیمایی‌اند:

1.نماد ارزش ژئوپلتیکی تشیع

نخستین فرصت اینکه راهپیمایی اربعین نماد ارزش ژئوپلتیکی تشیع است. ژئوپلتیک را باید به درستی ارزش های مبنایی قدرت دولت‌ها بدانیم که از پیوند سه عنصر جغرافیا، سیاست و قدرت و کنش و واکنش میان آنها به وجود می‌آید. نتیجه و ارزش‌ این ژئوپلتیک جدید در دنیا و نظام جهانی مبتنی بر قدرت و زور، سرمایة بزرگی است که هم بازدارنده است و هم پیش برنده. بازدارنده از تهاجمات سبعانه و براندازانة دشمنان و پیش برندة ارزش‌ها و موقعیت مرکز ژئوپلتیک که به درستی ام‌القراء می‌خوانند در میانة حاشیه و در دیگر جوامع.

سه عاملی را که مقوم ژئوپلتیک‌اند می‌توان در ژئوپلتیک شیعه به وضوح مشاهده و قدرت ناشی از آن را احساس کرد. اگر قبل از انقلاب شیعه فقط یک  فرقة دینی منزوی و بعضاً به دلیل رابطه با اسرائیل در جهان اسلام متهم به خیانت بود، که همین موجب ضعف بیش از حد سیاسی آن در دنیای اسلام و جهان شده بود، امرزو تشیع به دلایل گوناگون ماهیت و ارزش ژئوپلتیکی یافته است و قدرتمندان جهان در تصمیم‌گیری‌های خود نمی‌توانند از آن به سادگی بگذرند.

نخستین عامل بیان شده جغرافیاست. باید دید شیعیان که طبق آمار منابع معتبر حدود 140 تا 150 میلیون نفرند، چه جغرافیایی دارند و چگونه در قلمروهای خاص پراکنده شده‌اند. آیا قلمروی اشغال شده از سوی آنها یک چارچوب و فضای خاص است؟ آیا سرزمین‌های شیعه نشین امکانات خاصی را در راستای تضعیف یا تقویت گروه‌های شیعه در اختیار می‌گذارد؟ اصلاً ایا مناطق مسکون شده به وسیلة شیعیان و اجد انسجام و پیوستگی جغرافیایی ـ سیاسی است؟ یا نه برعکس این است؛ مثلاً به صورت جزیره‌های پراکنده و دور از هم در سطح کرة خاکی پخش شده‌اند. آیا واقعاً این‌گونه  است؟ نتیجه در هر یک از این دو حالت فرق خواهد کرد. اما قلمروهای شیعه‌نشین جهان از انسجام وپیوستگی خاصی برخوردارند. بیشتر جمعیت شیعة جهان در منطقة خلیج فارس زندگی می‌کنند (احمدی 1390: 68) یعنی تقریباً هفتاد درصد از جمعیت کل منطقه شیعه‌اند. منطقه‌ای که سه‌چهارم مرغوب‌ترین ذخایر نفتی دنیا در آن قرار دارد. اگر محدودة این خط کمربندی شیعه را، که به دور خلیج فارس کشیده شده است، وسیع‌تر کنیم، ملاحظه خواهیم کرد که بیشتر جمعیت شیعه در کانو‌ن‌های مهم ژئوپلتیک متمرکز شده اند و منشأ تحولاتی جهانی در پنجاه سال گذشته بوده‌اند. درست است بیشتر این شیعیان به صورت اقلیت‌هایی محروم بوده و هستند، در نقاط مهم و حساس جغرافیایی قرار دارند و می‌‌توانند سرمنشأ تحولات آیند باشند، بدون شک، این امکانات و استعدادهای بالقوة مناطق شیعه‌نشین امروزه، که با خودآگاهی و بیداری سیاسی شیعیان همراه شده، می‌تواند نویدبخش آینده‌ای بهتر برای آنان باشد.

عنصر دوم سیاست است. در واقع خود این سیاست را در دو بخش می‌توان تشرحی کرد: یکی در مورد اندیشه و تفکر و اصول و امؤزه‌های تشیع که از جنس سیاست است و دیگری در زمان و عصر حاضر نوع نگاه شیعیان و علمای تشیع به سیاست و قدرت است، یعنی تشیع مثل خیلی از مکاتب دیگر صاحب یک نظریة سیاسی است که کامل ترین آن و معروف‌ترین آن «ولایت فقیه» است که در ایران پس از انقلاب اسلامی پیاده شد.

عنصر سوم قدرت است که کلید واژة اصلی است. تقریباً اعتقاد بر این است که تا انقلاب اسلامی ایران، تشیع محدود بود به یک مکتب و مذهب و پیروانش به رسیدن به قدرت بیشتر به صورت یک آرمان می نگریستند. بنابراین، عنصر سوم غایب بود. پس تشیع ژئوپلتیکی نشده شود تا وقوع انقلاب اسلامی. در انقلاب ایران تشیع به قدرت رسید؛ آن هم در کشور مهمی چون ایران که مرکز جهان شیع است و سپس به تدریج تشیع نقش‌آفرینی بین المللی خودش را آغاز کرد. تا قدرت نباشد، نقش‌آفرینی بین المللی رخ نخواهد داد. وقتی می‌گوییم تشیع به منزلة یک مذهب در صحنة بین المللی نقش آفرینی محقق شده، پس تشیع ماهیت ژئوپلتیکی پیدا کرده است. پس منظور از ژئوپلتیک شیعه این است که از یک مقع زمانی خاص تشیع از حالت یک مذهب صرف خارج و به قدرت منطقه‌ای به طور کامل و در صحنه بین الملی و جهانی به صورت جسته و گریخت خودش را نشان می دهد. از دیدگاه ژئوپلتیک، مسائل ایران و تشیع با هم پیوند عمیق خورده است. تحولات اخیر جهانی و منطقه‌ای نیز نشان می‌دهد که ایران نمی‌تواند دربارة سرنوشت شیعیان بی‌اعتنا باشد و لازم است در این زمینه به نقش‌آفرینی بپردازد. (زین العابدین 1386: 33).

یکی از دلایل که این موضوع را اثبات می‌کند سیل انبوه مقاله‌ها و کتاب‌هایی است که دربارة این موضوع و اصطلاح نوشته می‌شود و محافل و همایش‌هایی است که در گوشه و کنار جهان تشکیل می‌شود. در حالی که قبلاً نبود. اگر به کتاب‌هایی که دربارة سیاست خارجی ایران قبل از انقلاب نوشته شده نگاه کنیم، شاید پیدا کردن کلمة شیعه در این کتاب‌ها کار مشکلی باشد، زیرا تشیع نقش چندانی در سیاست خارجی ایران نداشت. اما عکس این را بعد از انقلاب می بینیم که بدون شک هیچ کتابی، چه در داخل و چه در خارج ایران،‌ نمی‌تواند دربارة سیاست خارجی ایران نوشته شود، مگر با توجه به مفهوم و آرمان‌های تشیع. (احمدی 1390).

اسلام شیعی منبع اصلی اسطوره‌ای و زمینه‌ساز انقلاب اسلامی بوده است و عامل تشیع را میـ وان همان عنصری دانست که انقلاب ایران را از سایر انقلاب‌های عصر متمایز می‌کند (عنایت 1377: 51). فرهنگ سیاسی شیعه را، که عامل اصلی خلق کنندة انقلاب بوده است، باید مجموعه‌ای پیوسته از نظام اعتقادی، ارزش‌ها ونمادهای مذهب تشیع دانست که از منابع شیعی به دست می‌آید و مبنای کنش و واکنش شیعیان در برابر نظام‌های سیاسی و حکومت‌ها بوده است. (ابوطالبی 1384: 11).

به همین دلیل، کدهای ژئوپلتیکی با پیش‌ فرض‌های استراتژیکی در اختیار آن، چنان قدرتمند است که تقابل با این حوزة دینی ـ اجتماعی از طریق قدرت سخت اگر ناممکن نباشد، بسیار سخت و پرهزینه است. به همین دلیل، طی دو دهة اخیر و پس از جنگ تحمیلی، به رغم اراده‌ای که قدرتها در تغییر نظام جمهوری اسلامی داشتند، نتوانستند از راهی که دربارة دیگر کشورها هماره استفاه می‌کردند، یعنی جنگ یا کودتا و آشوب و بلوا و شورش‌های کور اجتماعی، بهره‌برداری کنند.

این ارزش‌در طول سال‌های بعد از انقلاب اسلامی فراهم شده و سرمایة بزرگی نه فقط برای شیعه، بلکه برای دنیای اسلام به وجود آورده است تا جمعیت بیش از یک میلیارد و هفتصد میلیونی مسلمانان سهم خود را از نظام جهانی قدرت مطالبه کنند، هرچند برخی موذیانه سعی می‌کنند این قدرت ژئوپلتیکی را در برابر دیگر مذاهب اسلامی قرار دهند که این نگاه نه با اهداف اعلامی و نه اعمالی جمهوری اسلامی همخوانی دارد و نه خیر منفعتی برای دنیای اسلام و ضرر زیانی برای دشمنان آن دارد.

2. ایجاد یک مزیت رقابتی

دومین ویژگی‌ این راهپیمایی ایجاد یک مزیت رقابتی فوق تصور برای قاطبة مسلمانان و کشورهای اسلامی است. خاطرم است وقتی در اواخر دهة 1370 شمسی کشور پاکستان نخستین سلاح اتمی‌اش را آزمایش کرد، همة سیاسیون و استراتژیست‌های مشهور عالم آن را «بمب اتمی اسلامی یا کشورهای اسلامی» نامیدند و نه بمب اتمی پاکستان برای مقابله با هند یا دیگر کشورها. هرچند این سلاح اتمی برای پاکستان فقط یک مزیت و البته نه مزیتی رقابتی محسوب می شد، اما اعتبار آن را به منزلة عضو جدید باشگاه اتمی در سطح بین المللی افزایش داد. در ادبیات راهبردی، تعریف مزیت برقابتی، اگرچه صور و انوا گوناگون دارد، مزیتی است که فقط شما از آن برخوردارید.

در مدیریت راهبردی،‌براساس مکتب عقل‌گرایی، راهبرد اساساً نوعی برنامه‌ریزی است که از طریق تحلیل روش‌مند و زنجیره‌ای محیط و نیز ارزیابی میزان بهره‌گیری از منابع سازمانی برای استفاده از فرصت‌های محیطی یا برای مقابله با تهدیدات «مببع محور» است. این رویکرد اشاره به آن دارد که مجموعه منابع خاص مؤسسه یا شرکت تعیین کننده است که کدام شرکت و مؤسسه بهتر رقابت می‌کند و عملکرد بالاتری دارد. این راهبرد بر منابع و قابلیت‌هایی که یک شرکت دارد، و نیز امتیاز رقابتی که این منابع و قابلیت‌ها می‌تواند در یک محیط رقابتی خاص ایجاد کند، تمرکز دارد.

در ادبیات علوم راهبردی، ویژگی‌های خاصی را به منابع راهبردی نسبت می‌دهند، مانند:

الف) منبع باید ایجاد ارزش کند، یعنی یا هزینه‌ها را کاهش دهد یا قیمت کالا را در بازار افزایش دهد؛

ب) نایابی منبع؛ اگر منابع با ارزش را تعدادی از رقبا داشته باشند، تقلید راهبری اتخاذ شده به وسیلة رقبا به سهولت قابل انجام است؛

ج) تا حدی تقلید‌ناپذیر است؛ برای جلوگیری از تقلید رقبا و حفظ مزیت رقابتی منبع، باید موانعی وجود داشته باشد. یک منبع یا نتایج آن زمانی قابل تقلید است که رقبا بتوانند همن منبع را ایجاد کنند یا از طریق نسخه‌برداری به دست آورند یا از طریق جایگزینی بازدة نهایی آن منبع را از طریق نابع دیگر تولید کنند. (کونگ 1393)

لذا می‌توان راهپیمایی اربعین را مزیت رقابتی دنیای اسلام در برابردیگر دنیاها و امتیاز دنیای اسلام در برابر نظام سطلطة جهانی دانست. وجود انبوهی از مردم معتقد و با انگیزه در دین و دفاع از ارزش‌ها و نمادهای آن منبع قدرت منحصر به فردی است که امکان تقلید ندارد و نتایج آن می‌تواند در جهت مصالح و سیاست‌های پیش‌برندة دنیای اسلام به کار گرفته شود. بنابراین، باید توقع داشت که دشمنان آگاه به هزار و یک ترفند و دسیسه آن را تضعیف و تخریب یا منحرف کنند و دوستان نادان بر آتش دشمنی آنها هیزم گذارند. راهپیمایی اربعین نشانة مزیت بی‌رقیب و بیانگر قدرت بی‌حصر بالقوه‌ای در میان شیعیان است که توان دفاع و تقابل با هر خطری را به وجود آورده و بیشتر خطرات و مخاطرات بالقوه یا بالفعل را از گردونه خارج کند.

3. شکل‌گیری محیط سرشار از انتظار و آمادگی جهاد

سومین ویژگی‌ محیط سراسر آکنده از انتظار و آمادگی جهاد است که گرچه آشکار است، به جهت شدت وضوح از چشم‌ها پنهان مانده. همة نمادها و نشانه‌های مسیر راهپیمایی اربعین یا از کربلا و شهدای آن است، یا از شهدای دورة صدام، یا دورة حاکمیت جاهلانه امریکاییها بر عراق، یا کینه توزی تکفیری‌ها بر اهل اسلام و شیعیان در اقصی نقاط عالم. هر چند در طول سال‌های گذشته همواره انواع مخاطرات در کمین ساکنان عراق،‌به خصوص شیعیان بوده و به مدد جاهلیت مدرن عربی ـ امریکایی گستره و شدت بیشتری یافته است، در طول راهپیمایی اربعین هیچ کس دغدغه شهادت به دست تکفیری‌ها را ندارد. همان‌گونه که تهدیدات یکی دو ماه قبل از اربعین آنها موجب افزایش بی‌شمار راهپیمایان جدید از همه جا به خصوص ایران شد. گویی راهپیمایی تمرین آمادگی برای جهاد پیش‌روست. گاهی حرکات راهپیمایان همچون هیئت عزاداری است؛ زمانی به راهپیمایی سیاسی با شعارهای ضدامریکایی ـ اسرائیلی، در عین توجه به واقعة کربلا و اربعین، تبدیل می‌شود و زمانی ترکیب لطیف و ظریفی از هر دو، تا اینکه دشمنان بدانند این راه‌پیمایی برای کسب آمادگی است تا هر زمان که لازم باشد پا در رکاب نبرد بگذارند. نظام ارزشی شیعه نیز مفاهیمی نظیر استکبار ستیزی،‌روحیة ایثار، شهادت‌طلبی و عدالت‌خواهی را در بر می‌گیرد. مجموعة این مفاهیم، که با هم نظام ارزشی تشیع را شکل‌ می‌دهند، موجب بروز رفتارهای سیاسی در شیعیان و گاه در شکل بیگانه‌ستیزی یا مخالفت با هیئت حاکمه ظاهر می‌شوند (احمدی 1390: 257).

4. غلبة اسلام سیاسی و انقلابی

چهارمین ویژگی این راهپیمایی غلبة اسلام سیاسی و انقلابی بر اسلام محافظه کار و مرتجعانه یا به تعبیر حضرت امام (ره) اسلام امریکایی است که البته امروزه باید به آن نمونة انگلیسی‌اش را نیز اضافه کرد. اکثریت قریب به اتفاق جمعیت را جوانان تشیکل می‌دهند که البته اقتضای کار نیز چنین است، زیرا روزانه بیش از یست کیلومتر راهپیمایی انرژی جوانی و نشاط زیادی می طلبد. شاید یکی از دلایل عمدة رویکرد انقلابی و حسینی گونة آن ناشی ازهمین نشاط و خلوص جوانی باشد. جوانان در سرتاسر مسیر، در عین خستگی، احساسات دینی ـ‌ انقلابی خود را نشان می‌دهند. در مسیر راهپیمایی، علاوه بر شعارهای انقلابی که افراد با ملیت‌های مختلف همراه دارند، گاهی یک نفر با سر دادن شعاری به زبان عربی یا فارسی به نحوی همراهی سایر راهپیمایان را مشاهده می‌کند.

5. شکل‌گیری هویت جدید

پنجمین ویژگی‌، شکل‌گیری «هویتی» جدید در مشارکت‌کنندگان است. هویت‌جویی و هویت‌یابی پدیدة مهم و البته تعیین کنندة مسیر زندگی است. هویت در پاسخ به دو پرسش اساسی خود را نشان می‌دهد: من که هستم؟ که وجهه روان‌شناختی دارد، و دوم اینکه: ما که هستیم؟ با وجهة جامعه‌شناختی. هرگونه پاسخ به این دو سئوال وضعیت و مسیر زندگی فرد در جامعه مشخص می‌کند.

پاسخ‌ شرکت‌کنندگان در راهپیمایی اربعین را به روشنی در رفتارو گفتار آنها چه حین راهپیمایی یا بعد از آن، به روشنی می‌توان شنید و دید. این هویت جدید ناشی از شرکت در راهپیمایی اربعین و ماهیت مناسکی آن است. شاید نخستین و بدیهی‌ترین دریافت هویتی، احساس قدرت با عمق راهبردی برای شرکت‌کنندگان در راهپیمایی است. هرکسی خود را میان انبوه جمعیت بی‌شماری می‌یابد که همراه و هم مسیر و هم پیمان‌اند؛ هرچند گاهی هم زبان نیستند. آنها این احساس را، همراه سایر تجربه‌های معنوی و اخلاقی،‌در برگشت به دیگران و محیط زندگی تسری می‌دهند. به همین دلیل، باید امسال منتظر استقبال بیش از حد ایرانیان و شیعیان دیگر کشورها از این پدیدة استثنایی دینی و انقلابی باشیم.

6. قدرت‌ تاریخ سازی

ششمین ویژگی‌، قدرت تاریخ‌سازی راهپیمایی اربعین است که نباید از آن به سادگی گذشت. این مراسم همة تصورات هویتی از شیعه را درون جوامع شیعی و بیرون آن دگرگون می‌کند و مسئولیت تاریخی را برعهدة آن می‌گذارد که چون این مسئولیت از خلال این حرکت دینی برآمده است، نه تنها اعتبار ویژه‌ای دارد، بلکه معتقدان خود را ملزم به رعایت و به ثمر رساندن آن می‌دانند و وظیفه‌ای مشروع و لازم الاجرا می‌شناسند.

همواره محصول این نگرش‌ها حرکت های تاریخ‌ساز بوده است. انقلاب اسلامی ایران و فرزندش، جبهة مقاومت، نمونه‌های بیّن و روشنی از اتفاقات تاریخ‌سازی است که احساس مسئولیت و اقدام توأمان بوده است.

7. آمادگی روحی و روانی شیعیان

هفتمین ویژگی‌ ظهور و بروز آمادگی روحی و روان شیعیان برای دفاع از دین و جامعه دینی در برابر هر گونه دشمنی است. از برکات پنهان نعمت راهپیمایی اربعین، همین ایجاد آمادگی دفاع از دین است. بخش اعظمی از مشارکت‌کنندگان راهپیمایی همچون لایه‌ای محافظت از دین را به طرق گوناگون برعهده دارند. امروزه بسیاری از آنها در شبکه‌های اجتماعی رنگ و بوی ارتباطات این شبکه‌ها را عوض کرده‌اند و گروهی از آنها به مدافعان حرم حضرت (س) پیوسته‌اند نیز متوجه اهمیت آن هستند. این وجه‌ بارازش می‌تواند روز به روز جبهة مقاومت را، که امروزه نقش بدیلی در جهت‌گیری‌ها و حرکت‌های راهبردی دنیای اسلام دارد،‌ بیش از پیش تقویت کند.

تهدیدهای پیرامون راهپیمایی

علاوه بر فرصت‌های پنهانی که در خصوص راهپیمایی اربعین برشمردیم،‌ باید اشاره کرد حال که شاهد گستردگی و تقویت راهپیمایی اربعین هستیم، به طبع باید خود را برای مواجه شدن با اتفاقاتی آماده کنیم که ممکن است به اصل رخداد ضربه وارد کند. در ادامه، به تعدادی از این تهدیدها اشاره می‌شود:

1. نفوذ جریان تشیع انگلیسی. از آغاز جریان انقلاب اسلامی و پس از پیروزی آن، به تدریخ دو جریان،‌که به نوعی از آنها با عنوان رقیب انقلاب اسلامی یاد می‌شده است، با کمک قدرتهای جهانی رشد کرده‌اند، جریان‌های تکفیری و شیعیانی که به وابستگی به لندن مشهور شده‌اند. در این زمینه، جریانی که خودشان  را «الشیرازیه» می‌نامند با داشتن موکب‌های متعدد در مسیر پیاده روی اربعینی حسینی، از نجف تا کربلا، و پخش کردن بنبرها و کتابچه‌های متعدد توجه بسیاری از مردم را به خودشان جلب کرده بودند. اما با مطالعة سطحی برخی از مطالب موجود در بروشورها متوجه شدیم که دشمن اصلی این جریان نظام جمهوری اسلامی ایران است. در بند بند مطالب این بروشورها، در لفافه، مسئولان نظام ایران را عالم بد و باعث جدایی مردم از اسلام و بزرگان جمهوری اسلامی ایران همچون «مقام معظم رهبری» را حاکمان به ظاهر مسلمان معرفی کرده بودند. در جای دیگری، اسلام وجود در ایران را از اسلام دروغین معرفی کرده بودند. (سایت فتن 1394).

2. فعالیت تخریبی سرویس های اطلاعاتی.

3. حضور کسانی که فقط به ظاهر راهپیمایی (ریچوالیست‌ها) توجه دارند، موجب تضعیف ارزش‌های دینی ـ انقلابی آن می‌شود.

4. دخالت دولت ایران به دلیل ضعف مشهود در ساماندهی اربعین گذشته. دولت ایران فقط باید نقش حامی و پشتیبان را در برگزاری راهپیمایی اربعین داشته باشد، زیرا در این مورد وقتی کار به دست مردم سپرده شود، به دلیل جنس کار، که به منزلة نذر و نذورات در نظر گرفته می‌شود، کارایی مردم بسیار به چشم می‌آید؛ مثلاً در اربعین دویست میلیون وعدة غذایی تهیه شد که همه از محل خیران بود. حال اگر این بخش به دولت ایران یا عراق سپرده شود، ممکن است با کاستی‌هایی همراه شود.

5. دخالت دولت عراق در تدبیر امور زاران به جای تأمین زیرساخت‌ها. نقش دولت عراق در اینجا باید با نقش مردم در ادارة موکب‌ها و برگزاری مراسم تفاوت داشته باشد.

6. به انحراف کشاندن شور مردمی در مشارکت راهپیمایی و پذیرایی از زوار و تبدیل آن به بازار مکاره (ارزان‌فروشی جنس‌های چینی) که بعد از مدتی ممکن است به هدف سفر برخی تبدیل شود و پاکی محیط فعل را آلوده کند.

 

 

 

 

 

[1] . عضو هیئت علمی دانشکدة صدا و سیما.



منابع: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین به اهتمام مسعود معینی پور انتشارات سوره مهر(وابسته به حوزه هنری) چاپ اول 1394
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها اربعین حسینی - معارف اسلامی - امام حسین(ع) - زیارت اربعین

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات