ستاد مرکزی اربعین|کمیته فرهنگی، آموزشی

banner-img banner-img-en
logo

 ادبیات و پژوهش


زیارت از منظر اسلام

چاپ
زیارت، در دین مبین اسلام از جمله عبادتها و سنتهای نبوی به شمار رفته و در سیره و گفتار بزرگان و علماء بر آن تأکید شده است.

در برنامة روزانه معمار بزرگ انقلاب اسلامی می خوانیم: در تمام مدت اقامت ایشان در نجف اشرف جز در موارد استثنایی برنامة زیارت هر شب ایشان هرگز ترک نشد.[1] مفسر بزرگ قرآن، علامه طباطبایی، در ماه رمضان روزة خویش را با بوسه بر ضریح مقدس حضرت معصومه3 افطار کرده و سپس به خانه می رفت[2] و فیلسوف بزرگ، ملاصدرا، در حاشیة کتاب «اسفار» می نویسد: این قسمت کتاب را در هنگام اقامتم در کهک قم نوشتم و روز جمعه برای زیارت قبر دختر موسی بن جعفر3 به قم آمدم و از او مدد و کمک خواستم، سپس این مطلب (بحث اتحاد عاقل به معقول) به یاری خدا برایم کشف شد.[3]

در این نوشتار، سعی داریم. اقسام، آثار و آداب زیارت را به صورت مختصر مورد بررسی قرار دهیم.

1. زیارت خانة خدا

قرآن کریم کعبه را عامل قیام مردم[4] و نخستین خانة مبارک برای خلق و مشعل هدایت برای جهانیان خوانده[5]، و امیر المؤمنین (ع) آن را رمز اقتدار دین و عَلَم اسلام دانسته است. اهمیت زیارت بیت الله الحرام تا بدانجا است که حضرت علی(ع) در وصیتی به امام حسن(ع) می فرماید: «اللَّهَ! اللَّهَ! فِی بَیْتِ رَبِّکُمْ فَلَا یَخْلُو مِنْکُمْ مَا بَقِیتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِکَ لَمْ تُنَاظَرُوا وَ أَدْنَی مَا یَرْجِعُ بِهِ مَنْ أَمَّهُ أَنْ یُغْفَرَ لَهُ مَا سَلَف؛[6] خدا را! خدا را! دربارة خانة پروردگارتان [رعایت کنید]؛ مبادا تا هستید آن را خالی بگذارید؛ زیرا اگر [زیارت] خانه خدا ترک شود، شما را [درعذاب] مهلت ندهند و کم ترین بهرة کسی که قصد [زیارت] خانة خدا را نماید این است که گناهان گذشتة او آمرزیده شود.»

امام صادق(ع) نیز فرمود: «لَوْ أَنَّ النَّاسَ تَرَکُوا الْحَجَّ لَکَانَ عَلَی الْوَالِی أَنْ یُجْبِرَهُمْ عَلَی ذَلِکَ وَ عَلَی الْمُقَامِ عِنْدَهُ؛[7] اگر مردمان حج را فروگذارند، بر والی است که آنان را به این کار و مدتی ماندن در کنار خانة خدا مجبور کند.»

2. زیارت خدا در مسجد

آنچه از دستورات حضرات معصومین: به ما رسیده، تأکید و تشویق فوق العاده ای است که نسبت به رفت وآمد و انس با مساجد می باشد. خداوند متعال انسان مسجدی را زائر خود خوانده و بر بزرگداشت او تصریح نموده است؛ چنانکه رسول خدا(ص)می فرماید: «قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَلَا إِنَّ بُیُوتِی فِی الْأَرْضِ الْمَسَاجِدُ تُضِی ءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ کَمَا تُضِی ءُ النُّجُومُ لِأَهْلِ الْأَرْضِ، أَلَا طُوبَی لِمَنْ کَانَتِ الْمَسَاجِدُ بُیُوتَهُ، أَلَا طُوبَی لِعَبْدٍ تَوَضَّأَ فِی بَیْتِهِ ثُمَّ زَارَنِی فِی بَیْتِی، أَلَا إِنَّ عَلَی الْمَزُورِ کَرَامَةَ الزَّائِر،ِ أَلَا بَشِّرِ الْمَشَّائینَ فِی الظُّلُمَاتِ إِلَی الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ السَّاطِعِ یَوْمَ الْقِیَامَة؛[8] خداوند متعال می فرماید: مساجد خانه های من در روی زمین هستند که برای اهل آسمان می درخشند همانند درخشش ستارگان برای ساکنان زمین. خوشا به حال آن کسی که مساجد خانه های او باشند، خوشا بر آن بنده ای که در خانه خود وضو گرفته سپس مرا در خانه خودم (مسجد) زیارت کند که گرامی داشتن زائر بر زیارت شونده لازم و واجب است. آنان که در تاریکی شب به طرف مساجد قدم برمی دارند، به [داشتن] نور درخشان در روز قیامت بشارت بده!»

3. زیارت معصومین:

آنچه از روایات و سیره معصومین: به ما رسیده است، تأکید فراوان بر حضور در کنار قبر رسول خدا(ص) و ائمه معصومین: بوده است؛ چرا که زیارت آنان در زمان حیاتشان و بعد از آن فرقی نداشته و آنان بر احوال پیروان خویش آگاهند.[9] به یقین معنویت و جذبه های روحانی در زیارت رسول گرامی اسلام(ص) و امامان بزرگوار، پرده از حجابها و ظلمات بی شمار ما برمی دارد و موجب زدوده شدن آلودگیها و تیرگیهای درون می شود؛ چرا که آنان خود پاک و طاهرند و دوستداران و زائران خود را به سوی پاکیها و معنویات می کشانند. چنانکه قرآن کریم می فرماید: «إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکُمْ تَطْهِیر»؛[10] «همانا خداوند می خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.»

برخلاف سخن فرقه وهابیت که حضور در قبرستان و زیارت قبور پیشوایان دین را بدعت شمرده و جایز نمی دانند، روایات متعددی حتّی در کتب اهل تسنّن از رسول خدا(ص) نقل شده است که هر کس به زیارت قبر من بیاید، مثل کسی است که مرا در زمان حیاتم زیارت کرده است[11] و نیز می فرماید: هر کس به زیارت قبر من آید، شفاعتم بر او واجب می شود.[12]

محمد غزالی که یکی از شخصیتهای معروف اهل سنت است، در ضمن بیان وظایف زائرین مدینه منوره می گوید:«وَاعْلَمْ أَنَّهُ عَالِمٌ بِحُضُورِکَ وَ قِیَامِکَ وَ زِیَارَتِکَ وَ أَنَّهُ یَبْلُغُهُ سَلاَمُکَ وَ صَلاَتُکَ ؛[13] بدان که او (رسول خدا(ص)) آگاه به حضور و قیام و زیارت تو است و (بدان) که سلام و نماز تو به او می رسد.» او در جایی دیگر می گوید: «مستحب است که زائرین، پس از زیارت قبر رسول خدا(ص) در بقیع حضور به هم رسانند و قبور پیشوایان دینی و صحابه را که در آنجا مدفون هستند، زیارت کنند.»

برخلاف سخن فرقه وهابیت که حضور در قبرستان و زیارت قبور پیشوایان دین را بدعت شمرده و جایز نمی دانند، روایات متعددی حتّی در کتب اهل تسنّن از رسول خدا(ص) نقل شده است که هر کس به زیارت قبر من بیاید، مثل کسی است که مرا در زمان حیاتم زیارت کرده است

اگر کسی به مکه رفته، ولی به زیارت قبر پیامبر(ص) نرود، در حق آن حضرت جفا کرده است.[14]

این سیرة مستمرة ائمة هدی: و مسلمین بوده و هست که در کنار زیارت خانة خدا، قُبَّةُ الْخَضْرَاء، قبر نورانی رسول خدا(ص) را نیز زیارت نمایند.

علاوه بر این، رسول خدا(ص) بر زیارت قبور جانشینان بر حقش سفارش می فرمود و بر اجر و پاداش بسیار آن تأکید می ورزید. بر همین اساس، وقتی امام حسن(ع) در سن کودکی از جد بزرگوارش سؤال می کند که: «یَا أَبَتَاهْ مَا جَزَاءُ مَنْ زَارَکَ؟ فَقَالَ 9 مَنْ زَارَنِی حَیّاً أَوْ مَیِّتاً أَوْ زَارَ أَبَاکَ أَوْ زَارَ أَخَاکَ أَوْ زَارَکَ کَانَ حَقّاً عَلَیَّ أَنْ أَزُورَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فَأُخَلِّصَهُ ذُنُوبَه ؛[15] پدر جان! جزای کسی که تو را زیارت کند، چیست؟ فرمود: هر که من را در زمان حیاتم یا مماتم، یا پدرت را، یا برادرت را، و یا تو را زیارت کند، بر من حق دارد که روز قیامت او را زیارت کرده، از گناهانش رها کنم.»

4. زیارت شهدا و اهل قبور

زیارت اهل قبور، به خصوص زیارت شهدا، از زمان رسول خدا(ص) صورت می پذیرفته است؛ چنانکه در خبر است که پیامبر اکرم(ص) از شهادت «ام ورقه انصاریه» خبر داد و فرمود: «بیایید برویم و شهیده را زیارت کنیم؛ غلامش او را کشته و کنیزی از او باقی مانده است.»[16]

رسول خدا(ص) یاد قیامت[17]، رقت قلب[18]، بی رغبتی به دنیا[19]، پاداش در دنیا[20]، و عبرت[21] را از جمله آثار زیارت قبور می داند.

شیعه و سنی بر صحت این امر اتفاق دارند که پیامبر اکرم(ص) پس از فراغ از اعمال در «حجة الوداع» کنار قبری کهنه آمد و مدتی نشست، سپس گریه کرد. عرض کردند: یا رسول الله! این قبر کیست؟ فرمود: این قبر مادرم، آمنه بنت وهب است. از خدا درخواست کردم به من اجازة زیارتش را بدهد، اجازه فرمود.»[22] حضرت بر سر قبر مادر شروع به گریه کرد و اصحاب نیز از گریة ایشان، گریه کردند.[23]

همچنین آن حضرت هر گاه از کنار قبر مؤمنین رد می شد آنان را مورد خطاب قرار داده، می فرمود: «اَلسَّلاَمُ عَلَیْکُمْ اَهْلَ الدِّیَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ اِنَّا اِنْ شَاءَ اللهُ بِکُمْ لاَحِقُونَ؛ سلام بر شما ای اهل دیار از مؤمنین و مسلمین و ما - اگر خدا بخواهد - به شما ملحق می شویم.»[24]

حضرت علی(ع) نیز طلب حاجت در کنار قبر والدین را مورد تأکید قرار داده است و می فرماید: «زُورُوا مَوْتَاکُمْ فَإِنَّهُمْ یَفْرَحُونَ بِزِیَارَتِکُمْ وَ لْیَطْلُبْ الرَّجُلُْ حَاجَتَهُ عِنْدَ قَبْرِ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ بَِعْدَ مَا یَدْعُوا لَهُمَا؛[25] به زیارت مرده های خود بروید. آنها از زیارت شما شاد می شوند. هر کس حاجتی دارد، باید حاجت خود را در کنار قبر پدر و مادرش از خدا بخواهد، بعد از اینکه برای آنها دعا می کند.»

در کتب مختلف از اهل سنت و شیعه بر حضور رسول خدا(ص) در قبرستان بقیع تصریح شده است.[26]

از آنچه گفته شد روشن می شود که زیارت قبور، امری مستحب بوده و اسلام به خاطر آثار سازنده ای که مهم ترین آن، عبرت گیری و یادآوری ملحق شدن به آنان است، بر آن تأکید داشته است.

بنابراین، زیارت قبور نه تنها منع نگردیده، بلکه مورد تأکید اولیای دین بوده، حتی در ادیان پیشین نیز وجود داشته است. امام صادق 7 می فرماید: «خداوند برای عیسی وحی فرستاد که: ای عیسی! از دیدگانت برای من اشک جاری کن و قلب و بدنت را برای من فروتن ساز و هنگامی که مردم بی عار و درد می خندند، چشمانت را با میله حُزن سرمه بکش (اندوهگین باش) و به گورستان برو و برای گرفتن پند از آنها با فریاد بلند بگو: من هم در زمره ملحق شوندگان ملحق می شوم.»[27]

5. زیارت علما

یکی از سفارشهای اسلام، مصاحبت و همنشینی با علما است. رسول خدا(ص) دربارة اهمیت دیدار علما می فرماید: «زِیَارَةُ الْعُلَمَاءِ أَحَبُّ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی مِنْ سَبْعِینَ طَوَافاً حَوْلَ الْبَیْتِ وَ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِینَ حَجَّةً وَ عُمْرَةً مَبْرُورَةً مَقْبُولَةً وَ رَفَعَ اللَّهُ لَهُ سَبْعِینَ دَرَجَةً وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ الرَّحْمَةَ وَ شَهِدَتْ لَهُ الْمَلَائِکَةُ أَنَّ الْجَنَّةَ وَجَبَتْ لَه؛[28] «خدای متعال، زیارت علما را از هفتاد بار طواف برگرد کعبه دوست تر دارد و برتر از هفتاد حج و عمرة نیکو و مقبول است. خدا مقام شخص دیدار کننده عالم را [در بهشت] هفتاد درجه بالا می برد و رحمت خود را بر او فرو می ریزد و فرشتگان گواهی می دهند که بهشت بر او واجب شده است.»

6. زیارت مؤمنین

ائمه اطهار: بر دیدار برادران دینی تأکید فراوان نموده اند. در منابع اسلامی روایات زیادی در زمینة حق مؤمن بر برادر مسلمانش و انواع حقوق مؤمنین بر یکدیگر و ثواب دیدار برادران مؤمن، مصافحه و معانقه، یاد آنها کردن، قلب آنها را مسرور نمودن و مخصوصاً برآوردن حاجات مؤمنان و کوشش در انجام این خواسته ها، زدودن غم از دلها، اطعام، پوشاندن لباس و اکرام و احترام آنها وارد شده است.

رسول خدا(ص) می فرماید: «مَنْ زَارَ أَخَاهُ فِی بَیْتِهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ أَنْتَ ضَیْفِی وَ زَائِرِی عَلَیَّ قِرَاکَ وَ قَدْ أَوْجَبْتُ لَکَ الْجَنَّةَ بِحُبِّکَ إِیَّاهُ؛[29] کسی که زیارت کند برادر دینی اش را در خانه اش، خداوند عزّوجلّ به او می فرماید: تو مهمان و زائر من هستی و بر من است که تو را احترام کنم؛ بخاطر دوستی تو با آن برادرت، بهشت را بر تو واجب کردم.»

همچنین آن بزرگوار به حضرت علی(ع) می فرماید: «یَا عَلِیُّ ثَلَاثَةٌ مِنْ حُلَلِ اللَّهِ رَجُلٌ زَارَ أَخَاهُ الْمُؤْمِنَ فِی اللَّهِ فَهُوَ زَوْرُ اللَّهِ وَ حَقٌّ عَلَی اللَّهِ أَنْ یُکْرِمَ زَوْرَهُ وَ یُعْطِیَهُ مَا سَأَلَ؛[30] ای علی! سه چیز، از زینتهای خداست: [اولین آن] فردی که برادر مؤمنش را برای خدا دیدار کند، پس او خدا را زیارت کرده و بر خداست که زائرش را گرامی داشته و آنچه را از خدا بخواهد، به او دهد.»

البته زمانی دیدار از برادران دینی مورد تأکید بیش تری است که دیدار آنان، انسان را به یاد خدا انداخته و عمل و کردارش وی را به یاد آخرت اندازد.[31]

جالب آنکه امام صادق(ع) ثواب دیدار دوستان مؤمن را همانند زیارت امام معصوم دانسته، می فرماید: هر کس نتواند به دیدار ما آید، دوستان صالح ما را دیدن کند که ثواب زیارت ما برایش نوشته شود.[32]

برخی از فواید زیارت اهل بیت:

الف. کسب طهارت و دوری از گناهان

زیارت معصومین: چه در حال حضور و چه بعد از وفات ایشان تأثیرات شگرفی بر روح و روان انسان دارد و او را به سوی معنویات و مکارم اخلاقی و انسانی سوق می دهد. شاید یکی از حکمتهای مهم زیارت، همین توجه زائر به معنویات، دعا، ذکر و نماز در حرم اولیای الهی و سعی در اصلاح، خودسازی و کسب طهارت درونی است.

امام صادق(ع) آیة شریفه «ثُمَّ لْیقْضُوا تَفَثَهُمْ»[33] [که پیرامون مناسک حج می باشد]، را به دیدار امام تفسیر می نماید؛[34] یعنی در پرتو دیدار و زیارت آنان کدورتهای اخلاقی و رذایل درونی زدوده می شود و انسان از ظلمت و قساوت قلب رهایی می یابد.

بر این اساس، یکی از برکات و آداب حضور در مرقد معصومین: توبه، استغفار و دوری از گناهان است؛ چرا که آنان بهترین واسطه بین خداوند و انسانها می باشند. قرآن کریم توصیه می کند، کسانی که گناه کرده و بر خود ستم نموده اند، به حضور پیامبر(ص) بشتابند و از او طلب مغفرت کنند و آن حضرت نیز برای آنان از خداوند آمرزش بطلبد: «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِیمً»[35]؛ «و اگر این مخالفان، هنگامی که به خود ستم کردند (و فرمانهای خدا را زیر پا گذاردند)، به نزد تو می آمدند و از خدا طلب آمرزش می کردند و پیامبر هم برای آنها استغفار می کرد، خدا را توبه پذیر و مهربان می یافتند.»

ب. تقرب به خدا

یکی از اسرار و فواید خاندان وحی و بزرگداشت نام و یاد آنان، تقرب به خدا و جلب عنایات و توجهات ویژة او است.

پیامبر گرامی اسلام(ص) به حضرت علی(ع) می فرماید: «یاأَبَا الْحَسَنِ! إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قَبْرَکَ وَ قَبْرَ وُلْدِکَ بِقَاعاً مِنْ بِقَاعِ الْجَنَّةِ وَ عَرْصَةً مِنْ عَرَصَاتِهَا وَ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قُلُوبَ نُجَبَاءَ مِنْ خَلْقِهِ وَ صَفْوَتِهِ مِنْ عِبَادِهِ تَحِنُّ إِلَیْکُمْ وَ تَحْتَمِلُ الْمَذَلَّةَ وَ الْأَذَی فِیکُمْ فَیَعْمُرُونَ قُبُورَکُمْ وَ یُکْثِرُونَ زِیَارَتَهَا تَقَرُّباً مِنْهُمْ إِلَی اللَّهِ مَوَدَّةً مِنْهُمْ لِرَسُولِهِ، أُولَئِکَ یَا عَلِیُّ الْمَخْصُوصُونَ بِشَفَاعَتِی وَ الْوَارِدُونَ حَوْضِی وَ هُمْ زُوَّارِی غَداً فِی الْجَنَّة؛[36]؛ یا اباالحسن! به درستی که خدای تعالی قبر تو و فرزندان تو را بقعه هایی از بقعه های بهشت و عرصه ای از عرصه های آن قرار داده و دلهای بزرگان از مردم و برگزیدگان بندگان خود را به آنها مایل ساخته تا خواری و اذیت در راه [زیارت] شما را متحمل شوند و قبور شما را تعمیر کنند و بسیار به زیارت قبور شما آیند تا موجبات تقرب به خدا و دوستی پیغمبرش را فراهم سازند. یا علی! شفاعت من مخصوص این گروه خواهد بود و آنان بر حوض من وارد خواهند شد و ایشان فردا زیارت کنندگان من در بهشت خواهند بود.»

ج. بهره مندی از شفاعت و آمرزش گناهان

یکی از اموری که انسان را به رحمت الهی امیدوار می سازد، مسئلة شفاعت مقربان درگاه الهی و واسطه قرار دادن آنان است. برخلاف کسانی که از تعلیمات قرآن بویی نبرده اند و واسطه قرار دادن آبرومندان درگاه الهی را شرک می نامند، قرآن مجید مؤمنین را به یافتن وسیله و راه برای تقرب به خداوند سفارش نموده، می فرماید: «یا ایهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ»؛[37] «ای کسانی که ایمان آورده اید! از [مخالفت فرمان] خدا بپرهیزید! و وسیله ای برای تقرب به او بجویید.»

«آلوسی» یکی از مفسرین اهل سنت در ذیل این آیه می گوید: «من مانعی در توسل به پیشگاه خداوند به مقام پیامبر(ص) نمی بینم، چه در حال حیات پیامبر و چه پس از رحلت او.» بعد اضافه می کند: «توسل جستن به مقام غیر پیامبر در پیشگاه خدا نیز مانعی ندارد، به شرط اینکه او حقیقتاً در پیشگاه خدا مقامی داشته باشد.»[38]

امام رضا(ع) در باب بهره مندی زائرین از شفاعت و آمرزش گناهان می فرماید: «أَنَا الْمَدْفُونُ فِی أَرْضِکُمْ وَ أَنَا بَضْعَةٌ مِنْ نَبِیِّکُمْ وَ أَنَا الْوَدِیعَةُ وَ النَّجْمُ أَلَا فَمَنْ زَارَنِی وَ هُوَ یَعْرِفُ مَا أَوْجَبَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی مِنْ حَقِّی وَ طَاعَتِی فَأَنَا وَ آبَائِی شُفَعَاؤُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ مَنْ کُنَّا شُفَعَاءَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ نَجَا وَ لَوْ کَانَ عَلَیْهِ مِثْلُ وِزْرِ الثَّقَلَیْنِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ؛[39] من دفن می شوم در سرزمین شما و من پارة تن پیامبرم، من امانت و ستارة آن خاندانم؛ هر که مرا با شناخت آنچه خداوند تبارک و تعالی از حقم و اطاعتم، واجب کرده است، زیارت کند، من و پدرانم در روز قیامت شفیع او خواهیم بود و هر که ما در قیامت شفیع او باشیم، جزء نجات یافتگان است، گرچه به قدر جن و انس گناه داشته باشد.»

د. وفای به عهد

زیارت و حضور در کنار مرقد پاک معصومین: تجدید عهد ولایت و قرار گرفتن در راه امامت است. امام رضا(ع) می فرماید: «إِنَّ لِکُلِّ إِمَامٍ عَهْداً فِی عُنُقِ أَوْلِیَائِهِ وَ شِیعَتِهِ وَ إِنَّ مِنْ تَمَامِ الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَ حُسْنِ الْأَدَاءِ زِیَارَةَ قُبُورِهِمْ؛[40] هر امامی، عهد و پیمانی بر ذمه دوستداران و پیروانش دارد و کمال وفای به عهد و ادای نیکوی آن، زیارت قبور ائمه است.»

ه . بهره های مادی و معنوی فراوان

علاوه بر آنچه در فواید زیارت حرم معصومین: گفته شد، می توان به بهره های فراوان مادی و معنوی که شامل حال زائران عارف می شود، اشاره نمود که به عنوان نمونه: استجابت دعا،[41] برآورده شدن حاجتهای دنیوی و اخروی[42] در زیارت امام حسین(ع) و طلب رزق و روزی[43] در زیارت رسول خدا(ص) است.

همچنین تضمین بهشت[44]، نوشته شدن ثواب هزار حج مبرور و هزار عمرة مقبول، شفاعت ائمه: در روز قیامت[45]، برطرف شدن مشکلات و ناراحتیها[46]، مستجاب شدن دعاها[47] و ... اجر کسانی است که با شناخت کامل مرقد نورانی امام علی بن موسی الرضا(ع) را زیارت کنند.[48]و امام رضا(ع) نیز وعده نموده است که در مقابل چنین زیارتی، در سه محل سخت و هولناک قیامت؛ یعنی وقتی نامه های اعمال انسان را به دست راست و چپ می دهند و هنگام رد شدن از صراط و نزد میزان، به دیدار زائرش بیاید و او را کمک و شفاعت نماید.[49]

پی نوشت ها:

 

 

[1]. سیمای فرزانگان، رضا مختاری، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، دوم، 1367، ج3، ص 179.

[2]. یتیمان سرافراز، محمد مهدی فجری، مهر امیر المؤمنین (ع)، قم، چ سوم، 1387، ص 152.

[3]. همان، ص 23.

[4]. «جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیتَ الْحَرَامَ قِیامًا لِلنَّاسِ»؛ «خداوند، کعبه بیت الحرام را [وسیله ای] برای استواری و سامان بخشیدن به کار مردم قرار داده است.» (مائده/97)

[5]. «إِنَّ أَوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَهُدًی لِلْعَالَمِینَ»؛ «نخستین خانه ای که برای مردم (و نیایش خداوند) قرار داده شد، همان است که در سرزمین مکّه است که پربرکت و مایه هدایت جهانیان است.» (آل عمران/96)

[6]. تحف العقول عن آل الرسول 9، حسن بن شعبه حرانی، انتشارات جامعه مدرسین، قم، دوم، 1404 ق، ص 198.

[7]. الکافی، ثقة الاسلام کلینی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365، ج 4، ص 272.

[8]. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، مؤسسه آل البیت:، قم، 1409 ق، ج 1، ص 381.

[9]. «مَنْ زَارَنَا بَعْدَ مَمَاتِنَا فَکَأَنَّمَا زَارَنَا فِی حَیَاتِنَا؛ هر که ما را بعد از وفاتمان زیارت کند چنان است که ما را در حال حیاتمان زیارت کرده است.» (وسائل الشیعه، ج14، ص 332.)

[10]. احزاب/33.

[11]. «فَمَنْ زَارَنِی بَعْدَ وَفَاتِی فَکَأَنَّمَا زَارَنِی فِی حَیَاتِی». سنن الدار قطنی، ج 2، باب المواقیت، ص 278، ش 192.

[12]. مَنْ زَارَ قَبْرِی وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِی». سنن الدر قطنی، ج 2، باب المواقیت، ص 278، ش 194.

[13]. احیاء علوم الدین، محمد غزالی، بیروت، دارالمعرفه، ج 1، ص 271.

[14]. « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ 9: مَنْ أَتَی مَکَّةَ حَاجّاً وَ لَمْ یَزُرْنِی إِلَی الْمَدِینَةِ جَفَانِی وَ مَنْ جَفَانِی جَفَوْتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَة؛ رسول خدا(ص) فرمودند: کسی که به مکه آید به منظور انجام حج و مرا در مدینه زیارت نکند، به من جفا کرده و کسی که به من جفا کند، من نیز در روز قیامت به او جفا می کنم.» (علل الشرائع، ج2، ص 460).

[15]. بحار الانوار، علامه مجلسی، مؤسسه الوفاء، بیروت لبنان، 1404 ه . ق، ج96، ص373.

[16]. «مَا أَخْبَرَ عَنْ أُمِّ وَرَقَةَ الْأَنْصَارِیَّةِ فَکَانَ یَقُولُ انْطَلِقُوا بِنَا إِلَی الشَّهِیدَةِ نَزُورُهَا فَقَتَلَهَا غُلَامٌ وَ جَارِیَةٌ لَهَا بَعْدَ وَفَاتِهِ» (بحارالانوار، ج 18، ص 112).

[17]. «زُورُوا القُبُورَ؛ فَإِنَّها تُذَکِّرُکُمُ الْآخِرَةَ؛ به زیارت قبور بروید؛ زیرا آخرت را به یاد شما می آورد.» (سنن ابن ماجه، تعلیق محمد فُواد عبدالباقی، دارالفکر، دو جلدی، ج 1، ص 501، 1569.)

[18]. قال رسول الله9 :«اَلاَ فَزُورُوهَا، فَإنَّهَا یَرِقُّ الْقَلْبَ وَ یُدْمِعُ الْعَیْنَ وَ تُذَکِّرُ الْآخِرَةَ؛ پس آن را زیارت نماید. پس بدرستی که زیارت قبور، قلب را رقیق و چشم را گریان می کند و آخرت را به یاد می آورد.» (کنز العمال، ج 15، ص 646، 42555.)

[19]. «فَزُورُوا الْقُبُورَ فَاِنَّهَا تُزَهِّدُ فِی الدُّنْیَا قَبْرُهَا؛ قبور را زیارت کنید، پس بدرستی که قبر اموات نسبت به دنیا بی میلی می آورد.» (سنن کبری، بیهقی، ج 4، ص77.)

[20]. «مَنْ مَرَّ عَلَی الْمَقَابِرِ وَ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ إِحْدَی عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ وَهَبَ أَجْرَهُ لِلْأَمْوَاتِ أُعْطِیَ أَجْرَهُ بِعَدَدِ الْأَمْوَاتِ؛ هر کس بر قبرها عبور کند و یازده مرتبه سوره توحید را بخواند و ثواب آن را به مردگان هدیه کند، به تعداد آن اموات پاداش داده می شود.» (کنزالعمال، ج 15، ص 655، ش 42596.)

[21]. کنزالعمال، حسام الدین هندی، بیروت، مؤسسه الرساله، پنجم، ج 15، ص 647، ش 42558.

[22]. کنز العمال، ج 11، ص 473، ش 32226؛ بحار الانوار، ج 10، ص 441.

[23]. الطبقات الکبری، محمد بن سعد، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العالمیة، اول، 1410 ق، ج1، ص 94.

[24]. کنز العمال، ج 7، ص 159، ش 18526؛ سنن نسایی، بیروت، دارالفکر، 1415 ق، ج 96، ش 2036.

[25]. الکافی، ج 3، ص 230.

[26]. سنن نسایی، ج 4، ش 2035 و سنن کبری، بیهقی، بیروت، دارالکتب العلمیه، اول، ج 4، ص79، ش 7018.

[27]. «أَوْحَی اللَّهُ إِلَی عِیسَی ابْنِ مَرْیَمَ8: یَا عِیسَی! هَبْ لِی مِنْ عَیْنَیْکَ الدُّمُوعَ وَ مِنْ قَلْبِکَ الْخُشُوعَ وَ اکْحَلْ عَیْنَیْکَ بِمِیلِ الْحُزْنِ إِذَا ضَحِکَ الْبَطَّالُونَ وَ قُمْ عَلَی قُبُورِ الْأَمْوَاتِ فَنَادِهِمْ بِالصَّوْتِ الرَّفِیعِ لَعَلَّکَ تَأْخُذُ مَوْعِظَتَکَ مِنْهُمْ وَ قُلْ إِنِّی لَاحِقٌ فِی اللَّاحِقِینَ.» (مستدرک الوسائل، ج 11، ص 243).

[28]. عدة الداعی، ابن فهد حلی، دارالکتاب الاسلامی، اول، 1407 ق، ص 75 و بحارالانوار، ج1، ص 205.

[29]. الکافی، ج 2، ص 177.

[30]. تحف العقول، ص7.

[31]. «قِیلَ یا رَسُولَ اللَّهِ أَیُّ الْجُلَسَاءِ خَیْرٌ؟ قَالَ: مَنْ تُذَکِّرُکُمُ اللَّهَ رُؤْیَتُهُ وَ یَزِیدُ فِی عِلْمِکُمْ مَنْطِقُهُ وَ یُرَغِّبُکُمْ فِی الْآخِرَةِ عَمَلُهُ؛ ابن عباس گوید: از رسول خدا(ص) سؤال شد: بهترین همنشین کیست؟ فرمود: کسی که دیدار او شما را به یاد خدا و گفتار او علم شما را زیاد و عمل او شما را به آخرت ترغیب کند.» (مستدرک الوسائل، ج 5، ص 395.)

[32]. «مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی زِیَارَتِنَا فَلْیَزُرْ صَالِحِی مَوَالِینَا یُکْتَبْ لَهُ ثَوَابُ زِیَارَتِنَا» (من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص73).

[33]. «سپس، باید آلودگیهایشان را برطرف سازند.» حج/29.

[34]. الکافی، ج 4، ص 549.

[35]. نساء/64.

[36]. تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج6، ص 22.

[37]. مائده/35.

[38]. تفسیر نمونه، ج4، ص369.

[39]. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، جامعه مدرسین، قم، چ سوم، 1413 ق، ج2، ص584.

[40]. الکافی، ج4، ص567.

[41]. امام باقر و امام صادق8 فرمودند: «إِجَابَةَ الدُّعَاءِ عِنْدَ قَبْرِهِ » (وسائل الشیعه، ج4، ص 423).

[42]. امام صادق(ع) فرمود: «مَنْ زَارَ قَبْرَ الْحُسَین7 ... قُضِیَتْ لَهُ أَلْفُ حَاجَةٍ مِنْ حَوَائِجِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ ؛ کسی که قبر امام حسین(ع) را زیارت نماید ... هزار حاجت از حوایج دنیا و آخرت او برآورده می شود.» (همان، ج14، ص476).

[43]. امام علی(ع) سفارش می فرمود که هنگام زیارت رسول خدا(ص) از خداوند طلب رزق و روزی نمایید: «اطْلُبُوا الرِّزْقَ عِنْدَهَا» (همان، ج14، ص325).

[44]. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (9): سَتُدْفَنُ بَضْعَةٌ مِنِّی بِأَرْضِ خُرَاسَانَ لَا یَزُورُهَا مُؤْمِنٌ إِلَّا أَوْجَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ الْجَنَّةَ وَ حَرَّمَ جَسَدَهُ عَلَی النَّار ؛ در اینده یکی از پاره های تنم در زمین خراسان دفن شود و هیچ مؤمنی او را زیارت نکند جز آنکه خدای عز وجل بهشت را بر او واجب و تنش را بر دوزخ حرام کند.» (الأمالی للصدوق، ص63.)

[45]. همان، ص 63.

[46]. من لا یحضره الفقیه، ج2، ص583.

[47]. امالی، شیخ صدوق، ص588.

[48]. همان، ص 119.

[49]. «قَالَ الرِّضَا (7): مَنْ زَارَنِی عَلَی بُعْدِ دَارِی أَتَیْتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ حَتَّی أُخَلِّصَهُ مِنْ أَهْوَالِهَا إِذَا تَطَایَرَتِ الْکُتُبُ یَمِیناً وَ شِمَالًا وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْمِیزَان؛ هر که مرا در این خانه دور دستم زیارت کند، روز قیامت در سه موقف نزدش آیم تا از هراس آنها خلاصش کنم: وقتی نامه های اعمال به راست و چپ پرانند، نزد صراط و نزد میزان.» (من لا یحضره الفقیه، ج2، ص584).



منابع: مبلغان - تیر و مرداد 1388 - شماره 117 - زیارت از منظر اسلام
ارسال کننده: مدیر پورتال
 عضویت در کانال آموزش و فرهنگ اربعین

چاپ

برچسب ها زیارت - اسلام - رسول خدا ( ص ) - زیارت قبر - امام - شفاعت - معارف اسلامی

مطالب مشابه


1
اربعین عطش‎‎های پرپر
کاروان خاطرات، بازگشته است از جایی که چهل روز گذشته است از ماتم‎های سرخ، از عطش‎های پرپر شده است
 1395/04/27
2
پژوهشی در اربعین حسینی(علیه السلام)
محسن رنجبر. حضور اهل بیت(علیهم السلام) در اولین اربعین شهادت امام حسین(علیه السلام) بر سر مزار آن حضرت در کربلا از مسائلی است که در قرون اخیر برخی محققان شیعه درباره آن تشکیک کرده اند. در مقابل، برخی دیگر از اندیشمندان، درصدد رد این تشکیک و اثبات اربعین اول شده اند. این نوشتار ابتدا به دلایل منکران اربعین اول پرداخته و در ادامه به پاسخ گویی آن ها می پردازد، سپس با استفاده از قراین و شواهد دیگر، دیدگاه موافقان اربعین اول را تأیید می کند.
 1395/04/27
3
تحقیقی در باره اربعین حسینی
مسئله اربعین سید الشهداء(علیه السلام) و این که آیا خاندان آن حضرت پس از رهایی از اسارت یزید قصد عزیمت به کربلا را داشته و نیز آیا توانسته اند در آن روز به زیارت آن مضجع شریف نایل آیند و مرقد مطهرش را زیارت کنند، از جمله مسائلی است که از دیرباز صاحب نظران در باره آن اختلاف نظر داشته و هریک با استشهاد به ادله تاریخی برای اثبات یا نفی آن تلاش کرده اند
 1395/04/27

نظرات


ارسال نظر


Arbaeentitr

 فعالیت ها و برنامه ها

 احادیث

 ادعیه و زیارات